25. Jacek Malczewski - BAJKA

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Jan Stanisławski
    - POŻAR WSI,

  • Następny

    Następna praca

    Jacek Malczewski
    - PORTRET MŁODEJ KOBIETY Z RÓŻĄ, 1909

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Obrazy Malczewskiego sa dla nas przeważnie zagadkami, których nie umiemy rozwiązać, które nas dlatego niepokoją i drażnią. Czujemy pewien nastrój: reszta się nam wymyka.

Wallis M., Sztuka polska dwudziestolecia, Arkady, Warszawa, 1959.

Portrety odgrywają w twórczości Jacka Malczewskiego rolę szczególną. Cechą wspólną większości z nich jest umieszczenie postaci portretowanej na pierwszym, bardzo bliskim planie, tak by sprawiała niemalże wrażenie wychodzenia z ram obrazu. Portret zazwyczaj ujęty jest w popiersiu umieszczonym w poziomym prostokącie, a przez swoją bliskość z oglądającym niemalże narzuca swoją fizyczną obecność. Jego pełnoplastyczność sprawia, że stajemy przed obrazem lekko onieśmieleni monumentalnością bohatera, tymbardziej zaciekawieni tym co chce nam powiedzieć. A w portretach Malczewskiego mówi wszystko, także metaforyczny sztafaż, który podlega analizie w nie mniejszym stopniu od pierwszoplanowej postaci. Postaci fantastyczne i realne w tle ucieleśniają często moralne dylematy i rozterki modela, stąd drugi plan jest niejednokrotnie wykładnią przesłania obrazu.
Na pierwszym planie oglądamy młodzieńca o jasnych włosach w szarej koszuli z kwadratowym wycięciem i bufiastymi rękawami. Strój ten przypomina konwencją ubiór renesansowy, na który narzucono skórzany serdak. W prawej ręce uniesionej do poziomu piersi trzyma trójkątny kawałek szkła, w lewej zaś gryf instrumentu strunowego. Młodzieniec przerwał na chwilę grę, być może by posłuchać czy wywołuje ona zamierzony cel. Zamyślonym wzrokiem właściwie ucieka od widza, wsłuchany bardziej w historię, którą opowiada jego muzyka. Historia jest bajką, która rozgrywa się wokół niego. Za jego plecami biegnie piaszczysty wąwóz, którym nadciąga korowód młodych nagich kobiet na koniach. Wąwóz prowadzi prosto do morza, z którego to wszystkie te Afrodyty wychodzą. Nie widzimy bardzo dokładnie rysów ich twarzy, ale wszystkie wydają sie być podobne bądź wręcz jednakowe, mają ten sam sposób uczesania i tą samą manierę przedstawiania, którą stosował artysta w portretach Marii Balowej. Jadą spokojnie, zamyślone, wsłuchane i posłuszne muzyce młodzieńca. Nad wąwozem rosną stare dęby, wzdłuż lewej krawędzi wije się pomiędzy nimi ogromny wąż. Nie jest jednak groźny. Głowa węża obok prawego ramienia młodzieńca nie przeraża, ma raczej nieco senny wyraz i dopełnia bajkowego charakteru widowiska. Nad morzem rozciąga się błękitne niebo z białymi obłokami. Cała przyroda: i drzewa, i roślinność, i niebo malowane są celowo niemal naiwnie, teatralnie, gdyż są scenerią do rozgrywającej się opowieści. Niczym kurtyna uchylają patrzącemu rąbka tajemnicy na to co dzieje się za plecami młodzieńca. Można szukać w tym sposobie przedstawienia nawiązań do sztuki włoskiego renesansu, gdzie portrety często malowane były na tle pejzaży, ujętych niejako w kurtynę roślinności na bliższym planie. Tak naprawdę jednak najważniejszą rzeczą przy tego typu przedstawieniach Malczewskiego jest tzw. stimmung czyli uchwycenie i wyrażenie poprzez formę artystyczną niejasnych, smutnych, romantycznych stanów duszy. Jacek Malczewski był niewątpliwie romantykiem. Odrywał się od rzeczywistości, która niejednokrotnie bolała i poszukiwał idealnych światów. Prezentowany obraz należy do tej kategorii prac Malczewskiego, które niosą ze sobą największy ładunek ogromnej wyobraźni artysty, w których to daje upust swoim wizjom, łączy alegorie i materializuje swoje na wskroś romantyczne rozterki. Tym samym należy do najbardziej wartościowych i poszukiwanych prac tego artysty.  

Proweniencja

kolekcja prywatna, Polska
1944-1956 depozyt w Muzeum Narodowym w Krakowie
od 1938 kolekcja prywatna,Kraków
kolekcja prywatna, Lwów
zakup od artysty

Reprodukowany

Heydel A., Jacek Malczewski – Człowiek i artysta, Wydawnictwo Literacko-Naukowe, Kraków, 1933, tab. 37.

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 25

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
BAJKA, 1909


olej, tektura / 74 x 102 cm
sygn. l.g.: JMalczewski / 1909
na odwrocie pieczęć lakowa z orłem i napisem Komisarjat Rządu na M.St. Warszawę


Cena wywoławcza:
370 000 zł
86 652 EUR
103 352 USD

Estymacja:
450 000 - 550 000 zł
105 387 - 128 806 EUR
125 699 - 153 632 USD

Cena sprzedaży:
430 000 zł
100 703 EUR
120 112 USD

AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 10 PAŹDZIERNIKA 2017

10 października, 2017 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
15 września - 10 października 2017 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: