16. Jacek Malczewski - Autoportret alegoryczny

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Leon Chwistek
    - Żniwa,

  • Następny

    Następna praca

    Jacek Malczewski
    - Portret dziewczynki, 1921

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Bogata w wątki twórczość malarska Jacka Malczewskiego źródło inspiracji odnalazła w miłości do natury, rodzinnego domu, krewnych, przyjaciół, wiary i obyczajów. Ale zasadniczą miłością i a zarazem spiritus movens artysty było ogromne przywiązanie do rodzinnej ziemi będącej ostoją wartości stanowiących o istnieniu narodu, rodziny i tradycji. Malczewski był niestrudzonym wychowawcą, bez ustanku przypominającym o sytuacji politycznej ojczystego kraju. Kolejnymi cyklami „Zesłań”, „Etapów”, „Zatrutych studni” czy wreszcie „Polonii” artysta przypominał współbraciom o ranach, które były źródłem cierpienia całego narodu. Niewątpliwie na zbudowanie takiej świadomości artystycznej największy wpływ odegrały nauki Adolfa Dygasińskiego we dworze w Wielgiem jak również atmosfera patriotycznego domu rodzinnego, w którym dorastał Jacek Malczewski. Pochodzący z roku 1914 Autoportret alegoryczny – z postacią kobiecą, trzymającą w ręce laskę wędrowca, postacią, którą można odczytywać jako personifi kację Polonii – wpisuje się w większy cykl obrazów Malczewskiego z lat wojny 1914-1918 określanych wspólnym mianem Polonia (Polonia z 1914, Orfeusz i Eurydyka, 1914, Polonia, 1918, Polonia zaplatająca warkocz, 1918). Polonia była niewątpliwie jedną z najważniejszych muz Malczewskiego. Ucieleśnienie ukochanej Ojczyzny pojawia się na obrazach artysty znacznie przed 1914 rokiem. W tryptyku „Ojczyzna” (1903) Polonia jest matką, do której zmierza Malczewski. W „Hamlecie polskim” z kolei otacza bohatera postaciami matki i córki – mitycznymi Demeter i Persefony – powtarzając w ślad za eleuzyjskim mitem nadzieję wyjścia Polonii z ciemności i powrotu do jasności tego świata. W 1914 roku na progu odzyskania niepodległości Polonia powraca jako młoda piękna kobieta. Powtarzająca się w tym cyklu postać kobieca ma rysy Marii z Woźniakowskich Sozańskiej, żony zaprzyjaźnionego z Malczewskim malarza Michała Sozańskiego, która w tym okresie była częstą modelką artysty. W Autoportrecie alegorycznym
Polonia uśmiecha się delikatnie, z dumą i czułością. Zdaje się odradzać niczym ogród na wiosnę, jest młoda i silna, gotowa do nowego życia. Jest jeszcze w drodze ale cel już bliski, na wędrówkę wskazuje trzymany przez nią w dłoni kij. Jacek Malczewski patrzy wprost na widza, spokój na majestatycznej twarzy zdradza niezłomną nadzieję, że efektem rozpoczętej właśnie walki może być tylko wolna Ojczyzna. Artysta ubrany jest w białą odświętną koszulę – tę samą, w której widnieje w Autoportrecie w białym stroju namalowanym również w 1914 roku. Autoportret alegoryczny współgra z innymi znanymi kompozycjami portretów i autoportretów Malczewskiego, w których przedstawianej osobie towarzyszą różne postacie fantastyczne i symboliczne, współtworząc niejako wewnętrzny wizerunek modela i zdając się mówić o jego marzeniach i dążeniach – w wypadku cyklu Polonia – o tęsknotach za wolną, niepodległą Polską. We wstępie do katalogu jubileuszowej wystawy Jacka Malczewskiego w 1925 roku w warszawskim TZSP Henryk Piątkowski napisał: „Wielki mistrz Polskiego malarstwa, łącząc w sobie dwie epoki — jedna, która przemawia już retrospektywnym głosem dziejów i druga — tętniąca życiem ‚współczesnego ruchu — uosobią dwie Polski— Polskę pogrążoną w niewoli, we łzach skąpaną i tylko nadzieją żyjącą i tę, która teraz rozpostarła swe granice państwowe. W sztuce naszej szlachetna postać malarza symbolizuje te dwie chwile i wypełnia plastyczną ich wizję, skarbami swego natchnienia — dziełami, które już za życia mistrza weszły do skarbnicy ducha narodowego, zapewniając twórcy miejsce w szeregu najgodniejszych przedstawicieli sztuki zmartwychwstałej Polski.”

Proweniencja

Polska, kolekcja prywatna
Dom aukcyjny Agra Art, aukcja 18.10.2015, poz. 10.

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 16

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Autoportret alegoryczny, 1914


olej, płyta / 46 x 38 cm
sygn. l.d.: 1914 JMalczewski


Estymacja:
700 000 - 1 000 000 zł
162 791 - 232 559 EUR
185 677 - 265 252 USD

Cena sprzedaży:
1 050 000 zł
244 187 EUR
278 515 USD

AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 11 GRUDNIA 2018

11 grudnia 2018 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
22 listopada - 11 grudnia, 2018 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: