Warszawa, kolekcja prywatna. USA, kolekcja prywatna.

Choć monumentalne realizacje poświęcone Zagładzie przyniosły Rapoportowi międzynarodową rozpoznawalność, ważne miejsce w jego dorobku zajmowała przez całe życie rzeźba portretowa. Towarzyszyła mu właściwie od początku kariery – od wykonywanych jeszcze w młodości popiersi na zamówienie, przez liczne portrety powstające podczas pobytu w Związku Radzieckim, po dojrzałe realizacje przedstawiające zarówno wybitne osobistości, m.in. pianistę Artura Rubinsteina, jak i osoby należące zapewne do prywatnego kręgu artysty. Wśród nich znajdują się portrety określane jedynie imionami modeli, jak Alan, Shifrra czy Sima. Już we wczesnych pracach Rapoporta widoczna była lekcja wyniesiona z pracowni Tadeusza Breyera: zwarta, monumentalizująca forma, ograniczenie detalu i podporządkowanie indywidualnych cech modela klarownej konstrukcji bryły. Towarzyszyły jej inspiracje rzeźbą antyczną i włoskim renesansem, a także dziełami Auguste’a Rodina, Aristide’a Maillola i Charles’a Despiau. Szczególne miejsce w tej części dorobku artysty zajmowały przedstawienia kobiece, ujmowane w duchu klasycyzującego realizmu. Do tej tradycji należy prezentowane popiersie młodej kobiety. Rapoport nie dąży tu do drobiazgowej charakterystyki fizjonomicznej, lecz poddaje rysy modelki subtelnej typizacji. Regularną, pełną twarz określają duże oczy, prosty, mocno zarysowany nos i pełne usta. Głowa osadzona jest na długiej, silnej szyi, a miękko opracowane włosy układają się w fale zebrane nisko na karku. Spokój kompozycji, syntetyczne opracowanie powierzchni i zwartość bryły nadają przedstawieniu niemal ponadczasowy charakter. Jest to portret elegancki i powściągliwy, a zarazem afirmujący młodość, zdrowie i kobiecą siłę. Zachowane dwa archiwalne zdjęcia dokumentacyjne, ukazujące najprawdopodobniej gipsowy model rzeźby, stanowią dodatkowe świadectwo procesu jej powstawania.

„Moje słowa są z kamienia i brązu – milczące, lecz wiecznotrwałe” – mówił Natan Rapoport, jeden z najważniejszych rzeźbiarzy podejmujących temat Zagłady i historii narodu żydowskiego. Urodził się w 1911 roku w Warszawie, w tradycyjnej, robotniczej rodzinie żydowskiej, w której sztuka nie odgrywała większej roli. Jako czternastolatek zapragnął zostać malarzem, jednak w miejskiej szkole artystycznej wolne miejsce znalazło się jedynie w klasie rzeźby. Przypadek przesądził o jego dalszej drodze. Szybko zdobył umiejętności pozwalające mu wykonywać na zamówienie popiersia dzieci z zamożnych rodzin i w ten sposób wspierać finansowo rodzinę. W 1931 roku rozpoczął studia na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Tadeusza Breyera, a następnie kształcił się w zakresie rzeźby monumentalnej pod kierunkiem Bohdana Pniewskiego. Łączył naukę z pracą i brał udział w licznych konkursach akademickich. „Wygrywałem wszystkie te nagrody nie dlatego, że byłem dobry, ale dlatego, że potrzebowałem pieniędzy i zapisywałem się na każdy konkurs, jaki mogłem” – wspominał po latach (cyt. za: (Yaffle R., Nathan Rapoport Sculptures and Monuments, Shengold Publishers, INC., New York 1980, tłum. P. Skrzypczak, s. nlb). Otrzymane stypendium umożliwiło mu podróże do Włoch i Francji, gdzie studiował dzieła dawnych mistrzów. Od 1933 roku wystawiał w Warszawie, m.in. w Żydowskim Towarzystwie Krzewienia Sztuk Pięknych. Studia ukończył w 1936 roku. W tym samym czasie nagrodzona została jego „Tenisistka”, której artysta odmówił wysłania na wystawę towarzyszącą igrzyskom olimpijskim w Berlinie, protestując przeciw polityce nazistowskich Niemiec. Po wybuchu II wojny światowej Rapoport przedostał się na tereny zajęte przez Związek Radziecki, ostatecznie trafiając do Nowosybirska, gdzie otrzymał pracownię i status artysty państwowego. Realizował wówczas oficjalne zamówienia, przede wszystkim portrety generałów, partyzantów, robotników oraz przedstawicieli świata kultury. Już w ZSRR rozpoczął jednak pracę nad dziełem, które miało zdefiniować jego późniejszą twórczość. Wiadomość o powstaniu w getcie warszawskim skłoniła go do stworzenia pomnika jego bohaterów. W 1946 roku przyjechał z projektem do Warszawy, a dwa lata później, w piątą rocznicę wybuchu powstania, odsłonięto monumentalny Pomnik Bohaterów Warszawskiego Getta, zrealizowany we współpracy z architektem Leonem Markiem Suzinem. Rapoport świadomie odrzucił dosłowną narrację na rzecz ponadczasowego symbolu: „przy formowaniu postaci na pomniku unikałem tego, co epizodyczne, co przemijające, co tymczasowe, a starałem się podkreślić to, co uniwersalne, co trwałe, co wiecznie-żydowskie” (30. rocznica śmierci Natana Rapoporta, tłum. z jidysz A. Szyba, oficjalna strona Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN). Odtąd pamięć Zagłady, heroizm i doświadczenie narodu żydowskiego stały się jednym z najważniejszych tematów jego monumentalnej twórczości. Do jej kluczowych realizacji należą również pomnik Mordechaja Anielewicza w kibucu Jad Mordechaj (1951), Pomnik Sześciu Milionów Żydowskich Męczenników w Filadelfii (1964) oraz monumentalny Zwój Ognia w Lesie Męczenników na Wzgórzach Judejskich (1971). W 1959 roku Rapoport osiadł w Nowym Jorku, gdzie prowadził pracownię na Manhattanie.