Warszawa, kolekcja prywatna Kielce, kolekcja prywatna

Portrety dziecięce stanowią temat szeroko podejmowany w polskiej tradycji malarskiej, choćby przez Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego czy Wlastimila Hofmana. Tadeusz Makowski jednak wzbogacił go o niespotykany wcześniej ładunek emocjonalny i pogłębione studium psychologiczne. Udało mu się uczynić z dzieci medium wyrażające wizję siebie jako człowieka, prawdę o życiu i otaczającym świecie. Po ukończeniu studiów na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, zetknięciu się z kubizmem i malarstwem niderlandzkim, Tadeusz Makowski odnalazł pełnie malarskiego wyrazu w neoromantycznych kompozycjach, których głównym bohaterem uczynił duszę dziecka. Od około 1918 roku przez blisko dekadę temat ten stał się centralnym motywem jego twórczości owocując serią portretów małych modeli. Ich cechą charakterystyczną jest powaga, zamyślenie malujące się w podniesionym spojrzeniu czy rozchylonych ustach, jakby trapiła je jakaś wcale niedziecinna troska. Skupienie artysty na psychologicznej głębi portretowanych to kontynuacja fascynacji dziecięcą psychiką, jaka zrodziła się w dobie romantyzmu. Ówcześni artyści zaczęli dostrzegać i doceniać wagę i autentyczność dziecięcych emocji i przeżyć. Tadeusz Makowski kilkadziesiąt lat później staje się kontynuatorem XIX wiecznej wizji romantyków Oferowany „Portret chłopca” wpisuje się w okres twórczości artysty nazywany umownie przez Władysławę Jaworską realizmem lirycznym, przypadającym na lata 1923-27 (Jaworska W., Tadeusz Makowski. Życie i twórczość, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich / PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964, s. 169). W odróżnieniu od wcześniejszego okresu realizmu naiwnego, portrety liryczne charakteryzuje maksymalne wysubtelnienie formy i koloru. Ten ostatni rozgrywa się w zgaszonych tonacjach beżu, błękitu i w odcieniach zieleni, nadając dziełom niezwykłej intymności i poezji. Makowski mówił: „Unikam silnych barw, bo wrzeszczą – wolę przytłumione piano” (Jaworska W., Tadeusz Makowski. Życie i twórczość, op. cit., s. 190). Harmonia i efekt oferowanego portretu tkwi właśnie w przygaszonej kolorystyce, która zamiast zagłuszać uwypukla to, co w obrazie najistotniejsze – autentyzm dziecięcego przeżycia.

Było w nim coś z niewinnego dziecka – jakaś świeżość, niewinność, a jednocześnie to był bardzo wykształcony człowiek.
– Marcel Gromaire

Tadeusz Makowski to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich malarzy XX wieku. Postawa artystyczna Makowskiego ukształtowała się w początkowym okresie pod wpływem symbolistycznego malarstwa pejzażowego Stanisławskiego, zaś twórczość Mehoff era przekazała mu zrozumienie istoty rysunku jako środka ekspresji i zamiłowanie do dekoracyjnej, secesyjnej stylistyki. Artysta na przełomie 1908 i 1909 r. wyjechał do Paryża, gdzie pozostał do końca życia. Był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu. Brał udział w Salonach: Niezależnych, Tuileries, Jesiennym i De L’Oeuvre Unique. Jego zainteresowania scenografią teatralną przejawiły się w wykonywaniu kukiełek dla krakowskiego kabaretu „Zielony Balonik”. W Paryżu zafascynowała artystę klasycyzująca, symboliczna sztuka Puvis de Chavannes’a. Około 1911 przejął od Le Fauconniera i kubistów zwartą konstrukcję obrazu i geometryzujące traktowanie form; kształt wydobywał jednak światłocieniowym modelunkiem i obrysowywał wyrazistym konturem. Na jego twórczość silnie wpłynęła podróż do Bretanii oraz postimpresjonistyczna sztuka Ślewińskiego. W 1918 pojawił się w obrazach Makowskiego motyw kluczowy dla jego dalszej twórczości – postać dziecka. Artysta malował wówczas liryczne, naiwne w wyrazie wizerunki dzieci w pastelowych, wysmakowanych tonacjach. Około 1920 powstały inspirowane sztuką Pietera Bruegla St. rozległe pejzaże ożywione sztafażem i utrzymane w zmatowiałej kolorystyce z przewagą brązów i zieleni. Rok 1928 stanowił istotną cezurę w twórczości artysty. Skrystalizował się wówczas jego indywidualny styl obrazowania, niepowtarzalny w kontekście sztuki europejskiej. wykształcił wtedy własny, charakterystyczny i łatwo rozpoznawalny styl łączący echa kubizmu, fascynację sztuką ludową i malarstwa artystów naiwnych. W latach 1929 – 30 Makowski tworzył liczne kompozycje olejne, akwarelowe, rysunkowe z przedstawieniami dzieci. Należą one do dojrzałej i artystycznie wysublimowanej fazy twórczości Makowskiego, w której artysta uprościł kształty, sprowadzając je do trójkątów, walców i stożków, liniom nadał moc i wyrazistość. Prócz malarstwa sztalugowego, akwareli i rysunku Makowski uprawiał techniki graficzne – drzeworyt, akwafortę i litografię. Zajmował się ilustrowaniem książek i projektowaniem okładek; ozdobił drzeworytami wydane w 1925 w Paryżu „Pastorałki” Tytusa Czyżewskiego. Pisał ponadto wiersze, opowiadania i teksty z zakresu teorii sztuki.