Warszawa, kolekcja prywatna.
Warszawa, kolekcja spadkobierców Mieczysława Bermana.
Warszawa, kolekcja Mieczysława Bermana.

Warszawa, Zachęta Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Alfred Lenica. Malarstwo, marzec 1974.

Alfred Lenica. Malarstwo [katalog wystawy], Zachęta Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa 1974, nr kat. 99, s. nlb.

W okresie przedwojennym twórczość Alfreda Lenicy koncentrowała się wokół pejzażu, portretu i martwej natury. Dopiero po wojnie artysta rozpoczął intensywne poszukiwania własnego, indywidualnego stylu. Impuls do zmian dało przymusowe wysiedlenie rodziny z Poznania do Krakowa, gdzie artysta zbliżył się do środowiska skupionego wokół Tadeusza Kantora. Spotkanie to otworzyło go na eksperymenty z malarstwem abstrakcyjnym. Choć ten obiecujący rozwój na krótko przerwał narzucony socrealizm, już w drugiej połowie lat 50. Lenica powrócił do awangardowych eksperymentów, stając się pionierem sztuki informel w Polsce. Łącząc technikę drippingu z wrażliwością surrealistyczną, wypracował wówczas swój indywidualny styl, którego doskonałym przykładem jest powstała w 1956 roku praca „Nachylenia na czerwieni”. Prym wiodą dynamiczne, wirujące plamy barwne, często obwiedzione konturem oraz sieci cienkich linii nakładanych płynącym lakierem na warstwę farby olejnej. Kompozycje Lenicy zbudowane były na formach przywodzących na myśl świat natury, przez co jego twórczość określa się mianem malarstwa biologicznego, a autorska technika wywodziła się wprost z surrealistycznej dekalkomanii. Przełomowe prace powstające od połowy lat 50. Lenica zaprezentował na swojej pierwszej wystawie indywidualnej w warszawskiej Zachęcie w 1958 roku. Wydarzenie to ugruntowało jego pozycję i uczyniło go ikoną polskiego taszyzmu. Krytyka i publiczność nie szczędziły pochwał zaaranżowanej przez Mariana Bogusza ekspozycji, podkreślając bogactwo żywych i świeżych kolorów dających złudzenie obcowania „w oranżerii wypełnionej bajecznie kolorowymi kwiatami” (Kowalska B., Posągi i kwiaty, „Sztandar Młodych” 1958, nr 216 z dn. 10.09.1958). Tadeusz Konwicki nazywał malarstwo Lenicy „dynamicznym, silnym, pogodnym, życzliwym ludziom”, a wielu zwiedzających wystawę w Zachęcie podkreślało bijący z płócien optymizm. Kompozycje takie, jak oferowana praca o lirycznym tytule „Nachylenia na czerwieni”, inspirowane twórczością Jacksona Pollocka, Roberta Matty czy Maxa Ernsta stanowiły zupełne novum w panoramie polskiej powojennej sztuki współczesnej. Fenomen Lenicy został entuzjastycznie przyjęty nie tylko na rodzimym gruncie. Indywidualna wystawa z 1958 roku zainicjowała bowiem pasmo sukcesów międzynarodowych, które przypieczętowały wysoką pozycję artysty w środowisku twórczym.

Od 1922 roku Studiował ekonomie polityczną na uniwersytecie poznańskim, następnie od 1923 roku uczył się tam w konserwatorium muzycznym. Rysunku i malarstwa zaczął uczyć się prywatnie. Początkowo w latach 30tych malował obrazy fi guratywne, których forma wskazuje na fascynację kubizmem, nieco później pojawiają się u niego wpływy surrealizmu spotęgowane w okresie okupacji spędzonym w Krakowie. W 1947 roku wrócił do Poznania gdzie był współzałożycielem grupy 4F+R (farba, forma, fantastyka, faktura + realizm). To Alfred Lenica stworzył pierwszy w Polskiej sztuce obraz taszystowski Farby w ruchu, 1949. Zrobił to całkowicie niezależnie podczas gdy za oceanem te same ścieżki przecierał Jackson Pollock, ubiegając o kilka lat Tadeusza Kantora. Poszukiwania te niestety przerwał w okresie socrealizmu, kiedy to tworzył w nurcie oficjalnej sztuki, działał m.in. w zarządzie poznańskiego ZPAPu. Z końcem lat 50 przeniósł się do Warszawy gdzie działał w lokalnym oddziale. Od lat 40 współpracował z Grupą Krakowską której członkiem został w 1965 roku. W drugiej połowie lat50tych ponownie zafascynowany powrócił do swoich prekursorskich poszukiwań w obrębie sztuki informiel. Posługiwał się czasem techniką drippingu. To w połączeniu z odczuciem sztuki surrealizmu pozwoliło mu około 1958 roku opracować charakterystyczny styl, bazujący na wirujących, barwnych plamach, czasem obwiedzionych konturem, które dynamicznie wypełniają pola obrazów. Niejednokrotnie odczuwa się w nich nawiązanie do form naturalnych przez co malarstwo Lenicy często nazywano malarstwem biologicznym. Wykonywał je w sposób podobny do tworzenia surrealistycznej dekalkomanii a z czasem przekształcił go we własną technikę, która stała się znakiem rozpoznawczym Lenicy do końca jego życia.