6. Maksymilian Gierymski - Nad Wisłą

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Antoni Kozakiewicz
    - Targ w miasteczku galicyjskim, 1922

  • Następny

    Następna praca

    Wojciech Kossak
    - Odpoczynek ułana, 1929

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Prezentowany obraz jest kompozycyjną wersją dzieła "Modlitwa Żydów w dzień sabatu" z 1871 znanego w literaturze przedmiotu również pod tytułami "Nad Wisłą", "Przejażdżka po Wiśle" i "Zmrok letni nad Wisłą pod miastem". Obraz ten, pochodzący ze zbiorów niemieckiego przemysłowca i kolekcjonera barona Heinricha Liebiega, został odnaleziony przez Halinę Stępień w Libercu w Czechosłowacji. Monografistka Gierymskiego nadała mu szczególną rangę interpretując go jako dzieło przełomowe w twórczości artysty (patrz: H. Stępień, "Dwa nieznane obrazy Maksymiliana Gierymskiego", BHS 1974, nr 2, s. 184-193). Wyznaczyło ono cezurę dzielącą akademicki kunszt Maksymiliana od postawy realisty dążącego do utrwalenia na płótnie bezpośredniej obserwacji natury i obyczajowych scen. Przejawiły się w nim ponadto najwcześniejsze w sztuce Gierymskiego próby oddania światła i aury nokturnu. Co więcej, obraz stał się prototypem namalowanych przez Aleksandra Gierymskiego trzech wersji "Święta trąbek"- manifestu polskiego realizmu (1884, 1888, 1890).

Oferowany obraz, znany pod tytułami „Nad Wisłą”, „Przejażdżka po Wiśle” lub „An der Weichsel” i powstały w 1873, jest bardziej konsekwentny w obiektywistycznym oglądzie wycinka ubogiej podwarszawskiej wsi i bardziej zwarty kompozycyjnie od swego pierwowzoru. Na podstawie zachowanych szkiców ołówkiem publikowanych przez Halinę Stępień (Malarstwo Maksymiliana Gierymskiego, 1979, poz. 127) wiadomo, że obraz „Nad Wisłą” przedstawia motyw Solca w Warszawie. Narracja wizualna rozbita jest na mniejszą ilość niezależnych epizodów; uwaga widza skupia się na pierwszoplanowej parze koni ciągnących wóz z kłodą drzewa, śledzi mijającą zwierzęta matkę prowadzącą dziecko, malców bawiących się nad wodą i dwóch gawędzących mężczyzn. Sylwetki pozostałych postaci, modlących się Żydów i flisaków, nikną w zapadającym mroku. Sugestywnie oddana błękitno-szara aura zmierzchu spowija nadwiślański krajobraz ewokując atmosferę zadumy i nostalgii; nikłe światełka latarń ożywiają minorową harmonię barw. Mistrzowsko odtworzone refleksy świetlne migocą na błotnistej drodze, połyskują na sfalowanej tafli rzeki. Bieg wiślanego koryta i majaczący w oddali przeciwległy brzeg nadają kompozycji głębię perspektywiczną.

Dla Maksymiliana Gierymskiego szczególne znaczenie miały kompozycje pejzażowo-rodzajowe, ukazujące ojczyste przedmieścia, wioski i miasteczka. Bliski artyście świat ze wzruszającym w swej zwyczajności krajobrazem spowodował, że Gierymskiego postrzegano jako twórcę pejzażu nowego typu. Nowatorstwo mazowieckich kadrów dostrzeżono i podziwiano już w XIX wieku a tłumaczono tęsknotą za rodzinną ziemią. Pejzaże mazowieckie, do jakich należy „Nad Wislą”, przedstawiały najczęściej rozległe nizinne tereny w aurze wiosennej bądź jesiennej. Oszczędną kompozycję Gierymski budował z szerokich pasów nieba i ziemi przełamując układ poziomy wertykalnymi elementami. W przedstawieniu podwarszawskiego Solca dominantą jest błotnista wijąca się droga oraz parterowa uboga zabudowa. Kompozycję uzupełnia sztafaż, którego obecność ma dawać efekt przypadkowości i razem z pejzażem tworzyć zrównoważoną harmonijną całość. Gierymskiego pochłaniał nie tylko temat, skupiony był również na problemach formalnych, zwłaszcza na efektach świetlno barwnych kreujących nastrój obrazu. I to te efekty były doceniane przez europejskich odbiorców jego sztuki.

Gierymski osiągną w swym krótkim życiu to o czym marzyło wielu mu współczesnych artystów – sławę i uznanie w Monachium, Londynie, Wiedniu i Berlinie. Potrafił z sukcesem opowiedzieć o swojej Polsce. Pojawienie się oferowanego obrazu „Nad Wisłą”, namalowanego przez Gierymskiego na rok przed śmiercią, jest niezwykłym wydarzeniem na rynku antykwarycznym i bez wątpienia wzbudzi ogromne zainteresowanie wśród polskich kolekcjonerów.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna
Polswiss Art, aukcja 12.06.2005, poz. 13.

Wystawiany

Kraków, Muzeum Narodowe w Krakowie, Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje, recepcja, 25.04 -10.08.2014.

Reprodukowany

Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje, recepcja [katalog wystawy], wyd. Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków, 2014, ss. 362-363, 451, kat. 1.1.51.
Stępień H., Malarstwo Maksymiliana Gierymskiego, Wrocław, 1979, s. 184, poz. 133.

Nr katalogowy: 6

Maksymilian Gierymski (1846 - 1874)
Nad Wisłą, 1873


olej, płótno / 54 x 88 cm
sygn. l.d.: M.Gierymski 73 na odwrocie czerwona pieczęć: Malerleinwand Fabrik A.Schutzman / Munchen


Estymacja:
600 000 - 700 000 zł
138 569 - 161 663 EUR
156 658 - 182 768 USD

Cena sprzedaży:
600 000 zł
138 569 EUR
156 658 USD

AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 12 MARCA 2019

12 marca 2019 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
+48 (22) 628 13 67

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: