11. Jacek Malczewski - Portret kobiety z cyklu Salome, 1912

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Julian Fałat
    - Wieś na Polesiu, 1918,

  • Następny

    Następna praca

    Wlastimil Hofman
    - Zadumana dziewczyna, 1923,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Malarstwo Malczewskiego było silnie zakorzenione w polskości, jej tradycjach, pejzażach i

folklorze. Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z

przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-

fantastycznymi. Malczewski był inicjatorem i czołowym reprezentantem symbolizmu w polskim malarstwie. Twórczość tego artysty koncentrowała się wokół kilku tematów, które wciąż powracały rozwijane, przekształcane i wzajemnie ze sobą splatane. Nieodłącznym elementem plastycznego języka tego wybitnego malarza były zarówno zapożyczone z repertuaru klasycznej mitologii postaci jak i konkretne osoby osadzane w barwnych pełnych symbolicznych treści kompozycjach figuralnych. Malczewski upatrywał w malarstwie drogi poszukiwania znaczenia i sensu egzystencji artysty w kontekście poznawczych funkcji sztuki. Chętnie malował autoportrety, w których kreował się na rycerza, Jezusa Chrystusa, czy też postaci istotne dla historii Polski. Tworzył też liczne wizerunki kobiet poruszając tematykę wiary i powołania do życia w sferze symbolicznej z dala od przyziemnych spraw.

Motyw Salome zaczerpnięty z Biblii zdobył niezwykłą popularność w modernizmie i odnosił się bezpośrednio do krwawego erotyzmu i mrocznej zmysłowości biblijnej postaci stając się synonimem kobiety mającej nieograniczoną, często destrukcyjną władzę nad mężczyzną, ale której mężczyzna nie może się oprzeć. Na początku XX wieku la femme fatale stała się jedną z głównych postaci w ikonografii, którą zdominowała tematyka symboliczno – mitologiczna, obrazy nawiązujące do końca chrześcijaństwa, tryumfu cielesności nad duchem, ideału piękna nad rajem. Zmiana podejścia do samej kobiety rozpoczęła się już wraz z epoką fin de sieclu, kiedy to powoli obraz niewiasty – pięknej, zmysłowej i anielsko delikatnej – zaczął powoli ustępować „obrazowi kobiety chłodnej, bezwzględnej, demonicznej, o urodzie naznaczonej znamieniem wyrafinowania, piękności sztucznej, zgodnie zresztą z podstawowym aksjomatem modernistycznego światopoglądu wyższości sztuki nad naturą” (Hutnikiewicz A., Młoda Polska, Warszawa 1994, s. 43).

Przedstawienia, do których należy oferowany obraz wpisują się w schyłkowe tendencje sztuki z przełomu wieków i doskonale ujmują atmosferę epoki, w której zapanował kryzys światopoglądowy i religijny. Jacek Malczewski w swojej niezwykłej wrażliwości nie mógł pozostać obojętny wobec tych zmian. Sam czuły na piękno płci przeciwnej z pasją czynił kobiety głównymi bohaterkami swoich obrazów. Szczególnie chętnie obsadzał je w rolach głęboko symbolicznych takich jak Polonia czy Salome. W ujętej przez Malczewskiego postaci kobiety, w jej pozie i wyrazie twarzy nie sposób nie dojrzeć tamtej bezdusznej uwodzicielki, która potrafiła zażądać od Heroda głowy samego Jana Chrzciciela. Nie jest to nacechowana duchem romantyzmu Ellenai ani kobiety obrazowane w cyklu „Zatruta studnia”. To pełna witalności i świadoma swej siły i erotyzmu kobieta. Współczesna i wyemancypowana Salome, która jest zdolna zniszczyć mężczyznę swym czarem. Podkreślana przez modernistów wyższość cielesności nad ideałami ducha znajduje w oferowanym obrazie szczególny swój przykład wzmocniony dodatkowo przez Malczewskiego poprzez symbolikę liści pietruszki, które kobieta trzyma w dłoniach i między zębami. Pietruszka była bowiem od czasów starożytnych traktowana jako afrodyzjak o szczególnych właściwościach, ziele chroniące mężczyzn przed impotencją.   

 

Proweniencja

Polska, kolekcja prywatna Dom Aukcyjny Polswiss Art, aukcja 08.12.2015, poz. 12. Polska, kolekcja prywatna

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 11

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Portret kobiety z cyklu Salome, 1912


olej, tektura / 72 x 92 cm
sygn. l.g.: J. Malczewski 1912


Estymacja:
800 000 - 1 000 000 zł
184 332 - 230 415 EUR
203 563 - 254 453 USD

Cena sprzedaży:
1 200 000 zł
276 498 EUR
305 344 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 8 października 2019

Aukcja:
8 października 2019 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
20 września - 8 października 2019 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

Licytuj online

Zlecenie licytacji

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: