14. Leon Wyczółkowski - Portret Erazma Barącza, 1909

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Kazimierz Sichulski
    - Rybak z Podola, 1930,

  • Następny

    Następna praca

    Błażej Iwanowski
    - Sypialnia królewska Wilanów, 1934,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Ormiańską rodzinę Barączów Leon Wyczółkowski poznał we Lwowie. Bywał gościem w ich domu i namalował wówczas portret głowy rodziny, Jakuba Barącza – dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie. Zaznajomił się zapewne wtedy również z jego pięcioma utalentowanymi synami – lwowskim rzeźbiarzem Tadeuszem (1849-1905); Romanem (1856-1930) późniejszym profesorem chirurgii czynnym we Lwowie; Erazmem (1859-1928); Stanisławem (1864-1936) poetą i tłumaczem, oraz najmłodszym Władysławem (1865-1919), który został aktorem i dyrektorem teatru we Lwowie.

Erazm Barącz zakończył górnicze studia inżynierskie w Leoben w Austrii w 1880 r. Został zatrudniony w kopalni soli w Wieliczce w 1890 i mianowany dyrektorem generalnym salin w 1914. Erazm Barącz zgromadził pierwszorzędna kolekcję współczesnych polskich artystów takich jak Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Teodor Axentowicz, Włodzimierz Tetmajer, Alfons Karpinski, Tadeusz Rychter, Jan Stanisławski, Adam Chmielowski (późniejszy św. Brat Albert). Szczególna i wieloletnia przyjaźn połączyła Wyczółkowskiego z Erazmem Barączem. Obok Feliksa “Manggha” Jasieńskiego, Barącz był najczęściej potretowana przez artystę osobą. Ten z kolei kolekcjonował prace Wyczółkowskiego ze poszczególnych okresów jego twórczosci, dokumentując tym samym dorobek artysty. Uczeń Wyczółkowskiego, malarz i grafik Teodor Grott (1884-1972), wspominał, że Erazm Barącz należał do codziennych gości Wyczółkowskiego w Krakowie i był częstym jego modelem. Pisał: „Wyczółkowski zachwycał się Barączem. Przedstawiał on typ rasowego mężczyzny o pięknych rysach, śniadej cerze – typ

wybitnie wschodni, ormiański”. Franciszek Klein, krakowski historyk sztuki, uzupełniał tę relację: „Barącz, zamiłowany kolekcjoner sztuki, większą część życia przepędził w Wieliczce, a wygodny i zasobny dom starego kawalera słynął z dobrej kuchni. Na te sute przyjęcia przyjeżdżały krakowskie pięknoduchy I zaprzyjaźnieni malarze, a Wyczółkowski czuł się tam jak u siebie w domu”.

Wyczółkowski, Jasieński i Barącz, wspólnie uzgodnili, że swoje zbiory przekażą w darze krakowskiemu Muzeum Narodowemu, będącemu wówczas instytucją podległą miastu. Ostatecznie z tego postanowienia wyłamał się Wyczółkowski, który – za sporym odszkodowaniem – przekazał swą zróżnicowaną i cenną kolekcję Muzeum Wielkopolskiemu w Poznaniu.  Jasieński i Barącz dotrzymali słowa i przeprowadzili darowizny na rzecz muzeum w 1920 i 1921 r., otrzymując w zamian od miasta dożywotnie posady kustoszy przy swych kolekcjach. Muzeum utworzyło, zgodnie z umowa darowizny, odrębny oddział im. Erazma Barącza mieszczący się w budynku przy ulicy Karmelickiej 51, u wylotu ulicy Siemiradzkiego.

Kolekcja Barącza zawierała ok. 100 znakomitych prac polskich malarzy, bardzo cenny zbiór tkanin wschodnich oraz inne obrazy europejskie i objekty. Darczyńca mieszkał na parterze oddziału muzealnego aż do swojej śmierci. W rodzinnym Lwowie Barącz zostawił kilkanaście obrazów, m.in. swój portret w hiszpańskim stroju namalowany przez Wyczółkowskiego, oraz portret jego brata Tadeusza, autorstwa Jacka Malczewskiego.

Podczas okupacji niemieckiej, część obiektów zostało skonfiskowanych w celu umeblowania m.in. biura Hansa Franka na Wawelu oraz jego rezydencji w Krzeszowicach, zawłaszczonej od hrabiów Potockich. Dużo zagineło po wojnie. Oddział przestał funkcjonować w 1944. Obecnie pozostałe obiekty znajdują się w różnych działach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Prezentowany portret Erazma Barącza autorstwa Leona Wyczółkowskiego należy do grupy blisko trzydziestu portretów jakie artysta wykonał swojemu przyjacielowi. Ujmował go w rozmaitych technikach graficznych, rysunku, pastelu i technice olejnej. Najwcześniejsze znane pochodzą z 1906, najpóźniejsze zaś z 1927. Pastel był preferowanym medium Wyczółkowskiego cierpiącego z powodu uczulenia na medium olejne. Zachowało się siedem potretów Erazma Barącza w pasteli a wiekszość z nich znajduje się dziś instytucjach muzealnych (m.in. we Wrocławiu i Lwowie). Proponowany portret, wykonany w początku ich znajomości (1908), jest więc rzadkością na rynku antykwarycznym, oraz obiektem wpisującym się w bogatą spuściznę artystyczną jak i historyczną artysty i jego modela. Do tej pory mało znany, ten pastel powinien byc wlaczony do ikonografii malarza.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna Dom Aukcyjny Ostoya, aukcja 15.10.2000, poz. 37.

Nr katalogowy: 14

Leon Wyczółkowski (1852 - 1936)
Portret Erazma Barącza, 1909


pastel, papier / 59,5 x 71 cm
sygn. l.g. czerwoną kredką: L. Wyczół 909


Estymacja:
120 000 - 180 000 zł
27 650 - 41 475 EUR
30 535 - 45 802 USD

Cena sprzedaży:
110 000 zł
25 346 EUR
27 990 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 8 października 2019

Aukcja:
8 października 2019 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
20 września - 8 października 2019 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

Licytuj online

Zlecenie licytacji

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: