73. Jan Berdyszak - Kompozycja kół XLVI, 1969

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Kajetan Sosnowski
    - Katalipomena 32, 1976,

  • Następny

    Następna praca

    Jan Tarasin
    - Zapisy, 2000,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Od początku twórczość artysty skupiała się na zagadnieniach przestrzeni. „Od wczesnych lat zajmowałem się wieloma dziedzinami sztuk – malarstwem, rzeźbą, architekturą, poezją, muzyką, i dzięki temu właśnie zrozumiałem, że „zabudowujemy” naszą intencją tylko część świata, podczas gdy większa jego część, ta pusta, zabudowuje się sama. W sztuce korzystamy z obu tych części. Pomogły mi w uświadomieniu sobie tego filozofie: śródziemnomorska, hinduska, chińska” mówił artysta w rozmowie z Elżbietą Dzikowską (Artyści mówią. Wywiady z mistrzami malarstwa, wyd. Rosikon Press) Prace Berdyszaka łamią wszelkie konwencje tradycyjnego warsztatu malarza. Okrągłe blejtramy, wycięcia w płótnie, kompozycje wieloczęściowe, kompozycje – obiekty – poszukiwania te służyły zobrazowaniu pojęcia otwartości i nieskończoności, konfrontacji obrazu z jego otoczeniem. Bez względu na formę jaką przyjmuje dzieło wyróżnikiem twórczości Berdyszaka pozostaje analityczna postawa, naukowy charakter i konsekwencja w realizowaniu koncepcji.

Cykle prac „Kompozycja kół”, „Obszary koncentrujące”, „Anti nomos” i „Passe-par-tout” w zróżnicowany sposób podejmują zagadnienia pustki i przestrzeni. Fizyczny brak fragmentu dzieła, drążenie w jego wnętrzu, rozsadzanie wiążącej dzieło ramy, polaryzowanie poszczególnych jego elementów skłania do refleksji nad ważkimi a wykluczającymi się często problemami: czasowością i nieskończonością, byciem i przemijaniem, ładem i bezładem. Krytyk sztuki Andrzej Ekwiński w katalogu wystawy Jana Berdyszaka, która odbyła się w Galerii Studio (1975) zwracał uwagę na relację podporządkowującą obiekt (formę) pustce (przestrzeni): „Trzy wartości wydają się w twórczości artysty dominujące: forma, przestrzeń oraz wysoka kultura ‘myślenia plastycznego’. Forma, której znaczenie nie ma charakteru li tylko estetycznego – służy przekazywaniu idei i wyrażaniu postawy. Jest środkiem konstruującym pojęcie przestrzeni. Jej sens plastyczny jest umowny i względny. Wynika bardziej ze zmagań warsztatowych, może i inklinacji osobowych, zetknięcia się z innymi obszarami kultury pozaeuropejskiej, aniżeli z tradycji czysto malarskich”.

„Kompozycje kół” to cykl, który powstawał od 1963 do 1971 roku. Początkowo artysta dążył w nim do przełamania konwencji malarskiej prostokąta. Płótna przyjmowały kształt okręgów, które twórca ustawiał jeden na drugim. Na nich natomiast malował kontrastowe formy sprawiające wrażenie przestrzennych.

W wyniku eksperymentów podejmowanych w latach 60. oraz 70., Berdyszak wprowadził w przestrzeń rzeczywistą obrazu wycinane w płótnie otwory. Oferowana „Kompozycja kół XLVI”, praca powstała u zwieńczenia cyklu w 1969 roku, to już nie tyle obraz co obiekt oscylujący na granicy malarstwa i rzeźby. Wymowa filozoficzna wzmocniona przez chromatycznie podkreślone granice między obiektem a przestrzenią oraz precyzja w konstrukcji specjalnego blejtramu mogącego unieść kompozycję czynią tę pracę wyjątkową. Tamara Woźniak – Książek w tekście dla magazynu „Szum” z 2018 roku pisze: „Twórczość Jana Berdyszaka jest jednym z najwybitniejszych zjawisk sztuki nowoczesnej i ponowoczesnej w kraju i na świecie. Ukształtowana w wyniku dialogu między dociekaniami, intencjami a dziełami wskazuje na zdolność do wielkiej syntezy i wnikliwej analizy każdego działania artysty”   

 

 

Proweniencja

Poznań, kolekcja prywatna zakup od spadkobierców artysty

Wystawiany

Sopot, Państwowa Galeria Sztuki, Jan Berdyszak. Puste = prawie wszystko, marzec - maj 2019

Biogram artysty

Jan Berdyszak był rzeźbiarzem, malarzem i teoretykiem sztuki. W latach 1952-58 studiował rzeźbę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych. W latach 1984–1987 pełnił funkcję prorektora tej uczelni. W latach 1961-1981 zajmował się scenografi ą w Teatrze Marcinek i Teatrze 5. Artysta jest laureatem m. in. Nagrody im. Jana Cybisa (1978), Krzyża Kawalerskiego (1988) i Krzyża Ofi cerskiego Orderu Odrodzenia Polski (2001). Otrzymał również Doktorat Honoris Causa Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie (1999). Od początku twórczość artysty skupiała się na zagadnieniach przestrzeni. Jego prace łamią wszelkie konwencje tradycyjnego warsztatu malarza. Okrągłe blejtramy, wycięcia w płótnie, kompozycje wieloczęściowe, kompozycje – obiekty – poszukiwania te służyły zobrazowaniu pojęcia otwartości i nieskończoności, konfrontacji obrazu z jego otoczeniem. Bez względu na formę jaką przyjmuje dzieło wyróżnikiem twórczości Berdyszaka pozostaje analityczna postawa, naukowy charakter i konsekwencja w realizowaniu koncepcji.

Nr katalogowy: 73

Jan Berdyszak (1934 - 2014)
Kompozycja kół XLVI, 1969


olej, tempera, płótno / 126,5 x 90 cm
sygn. na odwrocie: KOMPOZYCJA KÓŁ XLVI JAN BER DYSZ AK 1969 OLEJ TEMPERA, na blejtramiedwukrotnie powtórzony napis: 183 MOPT oraz pieczęć Kolekcji Fibak Monte Carlo


Estymacja:
120 000 - 180 000 zł ●
27 650 - 41 475 EUR
30 535 - 45 802 USD

Cena sprzedaży:
130 000 zł
29 954 EUR
33 079 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 8 października 2019

Aukcja:
8 października 2019 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
20 września - 8 października 2019 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

Licytuj online

Zlecenie licytacji

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: