21. Jacek Malczewski - Wspomnienia wojenne, 1906

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Jacek Malczewski
    - Portret na tle tańca dionizyjskiego, 1912,

  • Następny

    Następna praca

    Czesław Wasilewski (I. Zygmuntowicz)
    - Drwale w lesie,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Siła portretów Jacka Malczewskiego tkwi zapewne w tym, że nie są one tylko malarski - mi przedstawieniami postaci. Są pogłębionymi portretami psychologicznymi, które dają szerokie pole interpretacji odbiorcy. To sprawia, że na zawsze pozostają współczesnymi i aktualnymi, mimo, że nie ma już wśród nas portretowanych. Jacek Malczewski był mistrzem ujmowania fizjonomii. Charakterystyczne cechy budowy, rysów twarzy i gestów modela sprawiają zazwyczaj, że nie mamy wątpliwości z którą postacią mamy do czynienia. Nie zawsze są to postaci określone, często na obrazach mistrza pojawiają się twarze, których nie łączymy z konkretną osobą, być może dlatego, że urzekły go jednostkowo, były rezultatem szybkiego natchnienia na skutek choćby jakichś wydarzeń losowych. Pewne jest jednak, że przez tę jedną chwilę tworzenia stanowiły ośrodek jego malarskiego i duchowego świata.

Portrety kobiece można śmiało uznać za ważną i odrębną część twórczości Malczewskiego. Artysta upatrywał bowiem w kobietach źródła wielu ważnych dla artysty i mężczyzny spraw, czemu wielokrotnie dawał w swojej twórczości wyraz. Stawały się symbolem muzy, natchnienia, bólu, miłości, przewrotności losu, nieuchronności końca ludzkiego życia, ale też ucieleśniały idee narodowe i patriotyczne. Można śmiało powiedzieć, że kobieta została postawiona przez Malczewskiego na piedestale naczelne - go symbolu, z którego korzystał często i bardzo chętnie. Prezentowana praca przedstawia portret kobiety w średnim wieku, siedzącej w dumnej, wyprostowanej pozie z podniesioną głową lecz wzrokiem skierowanym w dół. Krzesło, na którym siedzi ustawione zostało na dywanie różowych kwiatów. Na drugim planie widać przemieszczająca się grupę żołnierzy wplecionych w pogodny, wiejski pejzaż. Jest to charakterystyczne dla Malczewskiego łączenie portretu z elementami o wymowie symbolicznej. Ich interpretacja zazwyczaj nie jest jednak oczywista i zostaje pozostawiona widzowi. Zwracają jednak uwagę pewne elementy. W twarzy portretowanej damy, pomimo jej dumy, widać smutek i zatroskanie. Trzymany przez nią na kolanach mak pojawia się w pracach artysty zazwyczaj w odniesieniu do losów Polski, np. w „Hamlecie Polskim. Portrecie Aleksandra Wielopolskiego” (1903, olej na płótnie, 100 x 148 cm, Muzeum Narodowe, Warszawa), gdzie kobieta z lewej strony portretowanego ma na głowie wianek z maków, a jej postać odczytywana jest zazwyczaj jako alegoria Polski wyzwolonej.

Powstały w 1906 roku obraz również wykorzystuje motyw kwiatu aby pogłębić znaczenie portretu. Równocześnie z przedstawionym makiem, symbolem śmierci i krwi polskich żołnierzy, malarz maluje zdjętą rękawiczkę obnażającą nagą dłoń kobiety. Może mieć to związek z motywem dextrarum iunctio, oznaczającym głęboką miłości, nierozerwalną nawet w obliczu śmierci, oraz oddanie, uczciwość i porozumienie. Tą symbolikę podkreśla dodatkowo chabrowy kolor sukienki. Kolorystyka ta nierozłącznie jest kojarzona z Matką Boską, uduchowieniem, pokojem i czystością.

Proweniencja

Polska, kolekcja prywatna
Rempex, aukcja 18.05.2011, poz. 254.
Kraków, kolekcja prof. Ireny Rychlikowej
Kraków, kolekcja inż. Leona Tombaka

Wystawiany

Łódź, Muzeum Miasta Łodzi, Młodopolskie fascynacje, listopad 2013 – marzec 2014
Sandomierz, Muzeum Okręgowe, Jacek & Rafał Malczewscy 17.03-31.07.2012
Kraków, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, Jacek Malczewski 1854-1929, wystawa jubileuszowa lipiec – wrzesień 1939.

Reprodukowany

Posiadała K., Jacek i Rafał Malczewscy, Radom 2014, s. 212.

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 21

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Wspomnienia wojenne, 1906


olej, tektura / 100 x 70 cm
sygn. p.g.: J. Malczewski 1906, na odwrocie nalepka z Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie z Wystawy Jacka Malczewskiego z 1939 roku, z numerem 161(1671), tytułem „Wspomnienia wojenne”, stempel z krakowskiego Salonu Artystów Malarzy Polskich z numerem 1214 nazwiskiem autora, tytułem „Matka Polka” i ceną, stempel: „Docent U. J. Dr T. Dobrowolski/ Zaprzysiężony biegły sądowy” oraz nalepka z Muzeum Okręgowego w Sandomierzu z wystawy Jacka i Rafała Malczewskich z 2012 roku.


Estymacja:
700 000 - 1 200 000 zł
156 600 - 268 457 EUR
185 677 - 318 303 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 8 grudnia 2020

8 grudnia godz. 19.00
aukcja odbędzie się online

wystawa przedaukcyjna:
20 listopada - 8 grudnia
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Licytuj online

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: