5. Józef Brandt - Stajenny z wierzchowcami, 1883

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Roman Kochanowski
    - Cztery pory roku, 1880-1881,

  • Następny

    Następna praca

    Wojciech Kossak
    - Bitwa pod Zieleńcami, 1891,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Na początku lat 80. w malarstwie Józefa Brandta pojawił się nowy typ przedstawienia odnoszący się do tematyki myśliwskiej i ukazujący łowczych lub stajennych z końmi i psami, przed chatą lub dworkiem w oczekiwaniu na wyjazd na polowanie. Kompozycje te osadzone były zazwyczaj w czasach współczesnych artyście przez co stawały się niejako dokumentalnym zapisem otaczającej go rzeczywistości. Nierzadko bowiem tłem do inscenizowanych przez Brandta scen było rodzinne Orońsko, z jego zabudowaniami i mieszkańcami. W majątku tym Brandt spędzał każdego roku kilka miesięcy. Do takich kompozycji należy oferowany obraz „Stajenny z wierzchowcami” z 1883 roku. Utrzymany w charakterystycznym dla tamtych lat kameralnym duchu olej przedstawia stajennego bądź łowczego w grupie trzech różnobarwnej maści koni i z towarzyszącym mu chartem myśliwskim. Grupa zwrócona jest do widza tyłem stojąc jednocześnie przodem do znajdujących się w dalszej części kompozycji zabudowań. Wedle zwyczaju Brandt zwykł grupować swoich modeli składających się z pracowników majątku i jego własnych koni by następnie utrwalić ich na fotografii, która stanowiła element przygotowań poprzedzających namalowanie obrazu. Również oferowany obraz został taką dokumentacją opatrzony i znajduje się w zbiorach Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku (Józef Brandt (1841-1915) [katalog wystawy], wyd. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2018, tom III, kat. V. 103-104). Józef Brandt należał do tych malarzy monachijskich, którzy chętnie wykorzystywali w swej twórczości zalety fotografii. Zachowało się archiwum zdjęć, którymi posługiwał się artysta. Znaczna jego część znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie, dokąd trafiła bezpośrednio z monachijskiego atelier artysty w 1920 roku. Najwcześniejsze zachowane odbitki pochodzą z połowy lat 60. XIX wieku. Oferowany obraz jest jedną z najwcześniejszych prac, w których Brandt odtworzył scenę z fotografii orońskich. Poprzedza je jedynie grupa obrazów z lat 1880-1882.  Utrzymany w jasnej barwie obraz „Stajenny z wierzchowcami” odznacza się pogodnym nastrojem oczekiwania. Artyście doskonale udało się utrwalić na płótnie ciszę i spokój tego skąpanego w słońcu poranka zdającego się zapowiadać wspaniały dzień. Kompozycja należy do gatunku kameralnych, pozwalających się skupić na dopracowanym przez Brandta szczególe i poczuć atmosferę uchwyconego przezeń momentu. Z jednej strony mamy do czynienia z przekazem o naturze osobistej, zważywszy na fakt, że ujęta scena nie odwołuje się do anonimowych siedemnastowiecznych stepów Ukrainy lecz przedstawia rodzinne ziemie malarza. Z drugiej zaś oferowany obraz wpisuje się w szeroko przez Brandta podejmowaną tematykę stylu życia i obyczajowości mieszkańców polskiej wsi w epoce jemu współczesnej.    

Proweniencja

Polska, kolekcja prywatna Bukowskis Helsinki, aukcja 05.05.2019, poz. 1106155 Skandynawia, kolekcja prywatna

Biogram artysty

Józef Brandt był jednym z najwybitniejszych malarzy polskich reprezentujących nurt monachijski. Studiował malarstwo w Polsce, Paryżu i Monachium. W 1870 roku otworzył w Monachium własna pracownię, a w 1878 został honorowym profesorem Akademii Monachijskiej, członkiem Akademii w Berlinie i w Pradze. Jest jednym z tych polskich artystów malarzy, którym udało się zrobić ogromną karierę poza Polską. Uczestniczył w wielu europejskich wystawach i cieszył się niesłabnącym uznaniem. „Pomimo międzynarodowych sukcesów – jak pisze Jan K. Ostrowski – i stałego zamieszkania za granicą, Brandt z całą świadomością pozostał malarzem polskim. Podejmował niemal wyłącznie polskie tematy historyczne i rodzajowe. Sygnując obrazy, dodawał dopisek „z Warszawy”, jak gdyby chcąc uprzedzić ewentualne wątpliwości związane z niemieckim brzmieniem swego nazwiska.” Brandt był przede wszystkim malarzem batalistą – z wielkim kunsztem malował bitwy, epizody z historii polskich wojen, wojsko, jeźdźców ale również sceny rodzajowo – obyczajowe jak polowania i jarmarki. Za scenerię przedstawianych przez artystę wydarzeń były najczęściej wschodnie kresy siedemnastowiecznej Rzeczpospolitej. Przystępując do malowania obrazu Brandt uważnie studiował zapiski historyczne, dawne stroje, militaria i zabytkowe przedmioty, które służyły mu jako rekwizyty w komponowaniu dzieł malarskich. To między innymi ta dbałość o szczegół i uczciwość przekazu uczyniły zeń pierwszego w historii polskiego malarstwa artystę, który w sposób sugestywny i prawdziwy przedstawił klimat wojen toczonych w dawnej Rzeczpospolitej. I choć twórczość batalistyczna Brandta rozsławiła jego imię już wśród mu współczesnych to uwagę artysty w porównywalnej mierze przyciągało również malarstwo rodzajowe. Józef Brandt odegrał bardzo ważną rolę w rozwoju nurtu malarstwa realistycznego kojarzonego dziś z tzw. szkołą monachijską. Artysta już w latach 60. XX w. komponował sceny o motywach opisujących codzienną rzeczywistość polskiej prowincji. Do najwspanialszych przykładów należą „Popas czumaków przed karczmą na Wołyniu” (1864), „Targ w okolicach Krakowa” (1868) czy „Postój w miasteczku” (1870). Jak pisze Ewa Micke- Broniarek na podstawie tych najwcześniejszych dokonań można już określić zainteresowania Brandta w dziedzinie malarstwa rodzajowego. A są to: plener z powracającym motywem drogi oraz temat postoju przed karczmą lub zajazdem. Unikał natomiast artysta tematów związanych ze scenami we wnętrzach jak i tych odnoszących się do pracy chłopów na polu. Brandt skupiał się na tych czynnościach, w których człowiekowi towarzyszy koń – jest on bohaterem zdecydowanej większości kompozycji rodzajowych (Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta, w: Józef Brandt. Między Monachium a Orońskiem, Orońsko 2015, ss. 10-13). Podobnie jak w malarstwie batalistycznym również w nurcie rodzajowym wraz z upływem czasu następują zmiany w podejmowanej tematyce. We wczesnym okresie przypadającym na lata 60. i 70. X IX w. Brandt tworzy kompozycje, których centralnym motywem jest targ i jarmarczne życie. Są to obrazy niezwykle rozbudowane, wieloplanowe i wielopostaciowe. Pełne gwaru i zgiełku sceny ujęte są na tle małych miasteczek. Wielokrotnie podejmowanym tematem są targi końskie – w tych kompozycjach najpełniej objawia się wirtuozeria Brandta miłośnika koni, który jak mało kto potrafił pokazać piękno i temperament zwierzęcia. Obrazy przypisywane wczesnej fazie nurtu rodzajowego charakteryzowały się nierzadko monumentalnymi wymiarami. Do najsłynniejszych płócien zaliczany jest, dziś zaginiony, „Jarmark w Bałcie” (1875) – kompozycja mierząca 150 x 302 cm, o której Henryk Sienkiewicz pisał: „Trudno w jakimkolwiek obrazie odnaleźć tyle ruchu i rozpętanego życia, które stanowi istotę i jakby duszę jarmarków na kresach. Wszystko, co stanowi ich dziką poezję zostało zrozumiane i odczute z prawdą, fantazją i dzielnością” (cyt. za: Micke-Broniarek E., Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta, w: Józef Brandt. Między Monachium a Orońskiem, Orońsko 2015, s. 12). Kolejnym etapem przypadającym na lata 80. był czas większego zainteresowania Brandta tematyką myśliwską. Z tą samą pasją jaka charakteryzowała przedstawienia jarmarczne artysta komponował sceny łowieckie. Są one pogodne w klimacie i koncentrują się bardziej na krajobrazie i nastroju niż na krwawym zwycięstwie myśliwych nad zwierzyną. Obrazy z tego okresu podkreślają piękno przyrody ale też doskonale oddają charaktery przedstawionych typów szlachty polskiej, pełnych zawadiackiego animuszu myśliwych, tak jakby artysta chciał odwrócić uwagę widza od samego sedna polowania i uwydatnić w zamian związaną z tym rytuałem obyczajowość i nastrój. Do najczęściej podejmowanej w tym czasie tematyki należy wyjazdy i powroty z polowań, myśliwi w trakcie odpoczynku przed karczmą bądź w trakcie czuwania na stanowiskach jak również stajenni przed dworem przygotowujący konie lub oczekujący z naszykowanymi do wyjazdu zwierzętami na rozpoczęcie polowania. Jak pisze Ewa Micke – Broniarek (idem, s. 13) scenerią dla tego typu przedstawień były najczęściej okolice Orońska. W drugiej po łowie lat 80. obrazy o tematyce rodzajowej przybierają bardziej kameralnego charakteru. Tłumne i gwarne kompozycje ustępują miejsca scenom z udziałem niewielu postaci, pozwalające Brandtowi na jeszcze mocniejsze oddanie detalu w barwnych strojach i przedmiotach. Równolegle powstają obrazy o dynamicznych scenach przejazdów bryczek, charakteryzujących się doskonale ujętym ruchem ludzi i koni. Malarstwo rodzajowe Józefa Brandta, obok obrazów z nurtu batalistycznego, było bardzo chętnie poszukiwane przez europejskich kolekcjonerów i kunsthandlerów. Niewątpliwie wpływ na to miało osadzenie kompozycji w sceneriach dzikiej i nieskażonej cywilizacją Ukrainy, koloryt i temperament jej mieszkańców, obyczajowość rubasznej i zawadiackiej polskiej szlachty – to wszystko, co dla współczesnego Austriaka, Francuza czy Niemca było nieznane, egzotyczne i ciekawe a dla samego artysty, dumnego i wielokrotnie podkreślającego własne pochodzenie, stanowiło o jego tęsknocie do utraconego kraju.

Nr katalogowy: 5

Józef Brandt (1841 - 1915)
Stajenny z wierzchowcami, 1883


olej, płótno / 53,5 x 88 cm
sygn. p.d.: Józef Barndt z Warszawy 1883 r.


Estymacja:
800 000 - 1 200 000 zł
184 332 - 276 498 EUR
203 563 - 305 344 USD

Cena sprzedaży:
800 000 zł*
184 332 EUR
203 563 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 8 października 2019

Aukcja:
8 października 2019 r. godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa przedaukcyjna:
20 września - 8 października 2019 r.
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
tel.: +48 (22) 628 13 67

Licytuj online

Zlecenie licytacji

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: