8. Józef Brandt - Powrót z wyprawy, 1913 (Pochód; Zdobycie chorągwi)

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Władysław Czachórski
    - Wnętrze klasztoru,

  • Następny

    Następna praca

    Juliusz Kossak
    - Dwóch jeźdźców, 1893,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Oferowany obraz „Powrót z wyprawy” namalowany został w 1913 roku. U schyłku swojego życia Brandt pozostawał niezwykle pracowity i aktywny zawodowo a każdy wychodzący spod jego pędzla obraz był wyczekiwanym wydarzeniem, o czym świadczyć może wyeksponowanie „Powrotu z wyprawy” w największej sali warszawskiej „Zachęty” na wystawie 1913 roku. Kompozycja w swej centralnej części przedstawia grupę polskich jeźdźców, z lewej strony zaś widoczna jest postać Kozaka na koniu wypatrującego powracających. Jest to powrót tryumfalny, mówi o tym wysoko podniesiona chorągiew trzymana przez otwierającego grupę wojaka. Całość dopowiadają zgromadzone po lewej stronie wozy i odpoczywające konie, z prawej strony w tle natomiast widzimy podążające w ślad za pierwszą grupą jeźdźców pozostałe formacje wojskowe. W „Powrocie z wyprawy” Brandt wprowadza dynamikę zwycięskiego wjazdu kontrastując ją ze statyką spokojnego oczekiwania, wyrażonego postacią Kozaka i fragmentu obozowiska. Obraz jest dowodem na mistrzowską umiejętność w aranżowaniu kompozycyjnym, na doskonałość warsztatu objawiającą się w najmniejszych nawet detalach uzbrojenia i stroju, na swobodę z jaką malarz poruszał się w dziedzinie przedstawienia zwierząt w ruchu, wreszcie zaś na wrażliwość na kolor i światło bijące z obrazu. Brandt nigdy nie był eksperymentatorem szukającym nowych rozwiązań formalnych, ale też nie tego od niego oczekiwano, ani też on sam nie czuł takiej potrzeby. Poruszał się z pewnością w ściśle przez siebie narzuconej tematyce. Do końca wierzył w misyjność swojego malarstwa, która objawiała się przede wszystkim przywoływaniem momentów chwały polskiego oręża. „Powrót z wyprawy” doskonale wpisuje się w taką właśnie narrację. 

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prytwatna
Panorama Art Gallery, aukcja 07.12.1997, poz. 29
kolekcja Karola Lewińskiego (od poł. lat 80. XX w.)
kolekcja Walerii Ablewskiej i Kazimierza Ruszkiego (od 1948)
kolekcja Jerzego Hraśko (od 1944)
kolekcja Marii Łozińskiej, wdowy po gen. Janie Hemplu
kolekcja gen. Jana Hempla (od 1928)
Warszawa, kolekcja Bernarda Gutnajera

Wystawiany

Warszawa, TZSP, 1913

Reprodukowany

Józef Brandt, red. Micke-Broniarek E., Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2018, tom 2, s. 352
Panorama Art Gallery [katalog], 07.12.1997, nr kat. i il. 29
Łozińska-Hemperl M., Z łańcucha wspomnień, Kraków 1986, il. 16
Wiercińska J., Katalog prac wystawowych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, s. 33
Lubierzyński F., Koń w malarstwie polskim. Studium historyczno-estetyczne, „Miesiąc Ilustrowany", nr 6 (1913), s. 455
Kwietniowa wystawa Zachęty w Warszawie, „Ziarno" nr 15 (1913), s. 233

Biogram artysty

Józef Brandt był jednym z najwybitniejszych malarzy polskich reprezentujących nurt monachijski. Studiował malarstwo w Polsce, Paryżu i Monachium. W 1870 roku otworzył w Monachium własna pracownię, a w 1878 został honorowym profesorem Akademii Monachijskiej, członkiem Akademii w Berlinie i w Pradze. Jest jednym z tych polskich artystów malarzy, którym udało się zrobić ogromną karierę poza Polską. Uczestniczył w wielu europejskich wystawach i cieszył się niesłabnącym uznaniem. „Pomimo międzynarodowych sukcesów – jak pisze Jan K. Ostrowski – i stałego zamieszkania za granicą, Brandt z całą świadomością pozostał malarzem polskim. Podejmował niemal wyłącznie polskie tematy historyczne i rodzajowe. Sygnując obrazy, dodawał dopisek „z Warszawy”, jak gdyby chcąc uprzedzić ewentualne wątpliwości związane z niemieckim brzmieniem swego nazwiska.” Brandt był przede wszystkim malarzem batalistą – z wielkim kunsztem malował bitwy, epizody z historii polskich wojen, wojsko, jeźdźców ale również sceny rodzajowo – obyczajowe jak polowania i jarmarki. Za scenerię przedstawianych przez artystę wydarzeń były najczęściej wschodnie kresy siedemnastowiecznej Rzeczpospolitej. Przystępując do malowania obrazu Brandt uważnie studiował zapiski historyczne, dawne stroje, militaria i zabytkowe przedmioty, które służyły mu jako rekwizyty w komponowaniu dzieł malarskich. To między innymi ta dbałość o szczegół i uczciwość przekazu uczyniły zeń pierwszego w historii polskiego malarstwa artystę, który w sposób sugestywny i prawdziwy przedstawił klimat wojen toczonych w dawnej Rzeczpospolitej. I choć twórczość batalistyczna Brandta rozsławiła jego imię już wśród mu współczesnych to uwagę artysty w porównywalnej mierze przyciągało również malarstwo rodzajowe. Józef Brandt odegrał bardzo ważną rolę w rozwoju nurtu malarstwa realistycznego kojarzonego dziś z tzw. szkołą monachijską. Artysta już w latach 60. XX w. komponował sceny o motywach opisujących codzienną rzeczywistość polskiej prowincji. Do najwspanialszych przykładów należą „Popas czumaków przed karczmą na Wołyniu” (1864), „Targ w okolicach Krakowa” (1868) czy „Postój w miasteczku” (1870). Jak pisze Ewa Micke- Broniarek na podstawie tych najwcześniejszych dokonań można już określić zainteresowania Brandta w dziedzinie malarstwa rodzajowego. A są to: plener z powracającym motywem drogi oraz temat postoju przed karczmą lub zajazdem. Unikał natomiast artysta tematów związanych ze scenami we wnętrzach jak i tych odnoszących się do pracy chłopów na polu. Brandt skupiał się na tych czynnościach, w których człowiekowi towarzyszy koń – jest on bohaterem zdecydowanej większości kompozycji rodzajowych (Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta, w: Józef Brandt. Między Monachium a Orońskiem, Orońsko 2015, ss. 10-13). Podobnie jak w malarstwie batalistycznym również w nurcie rodzajowym wraz z upływem czasu następują zmiany w podejmowanej tematyce. We wczesnym okresie przypadającym na lata 60. i 70. X IX w. Brandt tworzy kompozycje, których centralnym motywem jest targ i jarmarczne życie. Są to obrazy niezwykle rozbudowane, wieloplanowe i wielopostaciowe. Pełne gwaru i zgiełku sceny ujęte są na tle małych miasteczek. Wielokrotnie podejmowanym tematem są targi końskie – w tych kompozycjach najpełniej objawia się wirtuozeria Brandta miłośnika koni, który jak mało kto potrafił pokazać piękno i temperament zwierzęcia. Obrazy przypisywane wczesnej fazie nurtu rodzajowego charakteryzowały się nierzadko monumentalnymi wymiarami. Do najsłynniejszych płócien zaliczany jest, dziś zaginiony, „Jarmark w Bałcie” (1875) – kompozycja mierząca 150 x 302 cm, o której Henryk Sienkiewicz pisał: „Trudno w jakimkolwiek obrazie odnaleźć tyle ruchu i rozpętanego życia, które stanowi istotę i jakby duszę jarmarków na kresach. Wszystko, co stanowi ich dziką poezję zostało zrozumiane i odczute z prawdą, fantazją i dzielnością” (cyt. za: Micke-Broniarek E., Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta, w: Józef Brandt. Między Monachium a Orońskiem, Orońsko 2015, s. 12). Kolejnym etapem przypadającym na lata 80. był czas większego zainteresowania Brandta tematyką myśliwską. Z tą samą pasją jaka charakteryzowała przedstawienia jarmarczne artysta komponował sceny łowieckie. Są one pogodne w klimacie i koncentrują się bardziej na krajobrazie i nastroju niż na krwawym zwycięstwie myśliwych nad zwierzyną. Obrazy z tego okresu podkreślają piękno przyrody ale też doskonale oddają charaktery przedstawionych typów szlachty polskiej, pełnych zawadiackiego animuszu myśliwych, tak jakby artysta chciał odwrócić uwagę widza od samego sedna polowania i uwydatnić w zamian związaną z tym rytuałem obyczajowość i nastrój. Do najczęściej podejmowanej w tym czasie tematyki należy wyjazdy i powroty z polowań, myśliwi w trakcie odpoczynku przed karczmą bądź w trakcie czuwania na stanowiskach jak również stajenni przed dworem przygotowujący konie lub oczekujący z naszykowanymi do wyjazdu zwierzętami na rozpoczęcie polowania. Jak pisze Ewa Micke – Broniarek (idem, s. 13) scenerią dla tego typu przedstawień były najczęściej okolice Orońska. W drugiej po łowie lat 80. obrazy o tematyce rodzajowej przybierają bardziej kameralnego charakteru. Tłumne i gwarne kompozycje ustępują miejsca scenom z udziałem niewielu postaci, pozwalające Brandtowi na jeszcze mocniejsze oddanie detalu w barwnych strojach i przedmiotach. Równolegle powstają obrazy o dynamicznych scenach przejazdów bryczek, charakteryzujących się doskonale ujętym ruchem ludzi i koni. Malarstwo rodzajowe Józefa Brandta, obok obrazów z nurtu batalistycznego, było bardzo chętnie poszukiwane przez europejskich kolekcjonerów i kunsthandlerów. Niewątpliwie wpływ na to miało osadzenie kompozycji w sceneriach dzikiej i nieskażonej cywilizacją Ukrainy, koloryt i temperament jej mieszkańców, obyczajowość rubasznej i zawadiackiej polskiej szlachty – to wszystko, co dla współczesnego Austriaka, Francuza czy Niemca było nieznane, egzotyczne i ciekawe a dla samego artysty, dumnego i wielokrotnie podkreślającego własne pochodzenie, stanowiło o jego tęsknocie do utraconego kraju.

Nr katalogowy: 8

Józef Brandt (1841 - 1915)
Powrót z wyprawy, 1913 (Pochód; Zdobycie chorągwi)


olej, płótno / 80 x 124 cm
sygn. p.d.: Józef Brandt z Warszawy Monachium 1913


Estymacja:
1 800 000 - 2 500 000 zł
396 476 - 550 661 EUR
481 284 - 668 450 USD

Cena sprzedaży:
1 700 000 zł
374 450 EUR
454 546 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 1 czerwca 2021

1 czerwca godz. 19.00
aukcja odbędzie się online

wystawa przedaukcyjna:
14 maja – 1 czerwca
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Licytuj online

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: