21. Jacek Malczewski - Malarczyk i Muza, 1895 (Marzenia)

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Witold Rzegociński
    - Burza,

  • Następny

    Następna praca

    Jacek Malczewski
    - Iłża, k. XIX w.,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Symbolistyczny cykl obrazów w twórczości Malczewskiego rozpoczął się wraz z namalowaną w 1890 kompozycją zatytułowaną „Introdukcja”. Dzieło to w realistycznej konwencji obrazuje relacje między sztuką a naturą, między wewnętrznym przeżyciem, marzeniem a wyostrzoną wrażliwością zmysłów. Pojawia się w niej po raz pierwszy postać malarczyka, który jeszcze kilkukrotnie będzie bohaterem obrazów Malczewskiego. Już w „Introdukcji” utożsamia on bowiem samego malarza i jego dylematy i rozterki związane z rolą artysty. Jego postać powraca w obrazie „Błędne koło” (1895-1897). Malarczyk zasiada tam na szczycie drabiny, góruje zamyślony nad szalonym wirem ludzkich postaci krążącym u jego stóp wśród fruwających szablonów malarskich. Postaci krążące wokół drabiny w przedziwnym tańcu uosabiają targające artystą często sprzeczne emocje. Tematyka na wskroś symboliczna jaką podejmuje Malczewski w tej kompozycji zawiera w sobie pytania o rolę i pozycję malarza, o jego kondycję względem trudnych czasów zniewolenia, wreszcie zaś o przyszłość Ojczyzny. Korowód postaci zrodzonych w twórczej wyobraźni opanował przestrzeń malarskiej pracowni w kluczowym dla sztuki Malczewskiego obrazie-manifeście „Melancholia. Prolog. Widzenie. Wiek ostatni w Polsce” (1890-1894). Dzieło to uznawane jest za manifest symbolizmu. W obrazie tym wątki symboliczne mieszają się z historiozoficznymi odnoszącymi się do apatii w jaką popadł zniewolony od ponad wieku naród.

Wątek roli artysty i dramatu tworzenia stanowił niezwykle ważną kwestię poruszaną przez Malczewskiego w cyklu obrazów symbolistycznych. Rozwijał go w kilku seriach tematycznych, wśród których wyróżniają się obrazy przedstawiające artystę jako małego malarczyka, któremu towarzyszy postać pięknej starszej od niego kobiety – muzy.

Oferowany obraz „Malarczyk i muza” namalowany przez Jacka Malczewskiego w 1895 roku to najwcześniejsza z trzech znanych pod tym samym tytułem kompozycji artysty. Trzy lata później Malczewski namalował jeszcze dwa obrazy o tym samym tytule, jeden z nich znajduje się do dziś w zbiorach Galerii Rogalińskiej Edwarda Aleksandra Raczyńskiego.

Symbolizm „Malarczyka i muzy” opiera się na trzech głównych elementach kompozycyjnych obrazu – postaciach chłopca i młodej kobiety oraz na przedstawieniu drabiny – motywu wykorzystywanego przez Malczewskiego wielokrotnie, m.in. w cytowanym wyżej „Błędnym kole”. Pod postacią małego chłopca, tytułowego malarczyka, skrywa się artysta. Siedzi on na drabinie i takie usytuowanie wskazuje na rolę jaką według Malczewskiego twórca ma odgrywać w społeczeństwie – jest to rola przewodnia. Młoda kobieta to muza, natchnienie, źródło inspiracji. W „Malarczyku i muzie” jest również uosobieniem Ojczyzny – Polonią, na co wskazuje czerwony płaszcz okalający postać.

Artysta na służbie zniewolonej Ojczyzny, jej oddany bez reszty – podkreśla to gest kobiety odsłaniającej ręką pierś i wskazującej na serce. Ale to też artysta, który przepowiada rychłe zwycięstwo a zarazem sobie własną chwałę – symbolizuje to trzymany w prawej dłoni przez Polonię wieniec laurowy. Rozmarzony wyraz twarzy kobiety podkreśla, że zwycięstwo owo pozostaje jeszcze w sferze pragnień i tęsknot.

„Malarczyk i muza” to obraz, który ze względu na podjętą tematykę jak również mistrzowskie wykonanie w sposób naturalny łączy się z powstającymi w tym samym czasie najznakomitszymi dziełami symbolizmu Jacka Malczewskiego – „Melancholią” i „Błędnym kołem”.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna
Desa Unicum, aukcja 22.02.2007, poz. 12
Polska, kolekcja prywatna

Reprodukowany

fotografia autorstwa Ignacego Kriegera, odbitka na papierze albuminowym, archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, dostęp: www.polona.pl/item/31577533
fotografia dar Karola Lanckorońskiego dla Polskiej Akademii Umiejętności w 1929 roku, własność Polskiej Akademii Nauk, lokalizacja: Fototeka Lanckorońskich PAU, dostęp: www.pauart.pl

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 21

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Malarczyk i Muza, 1895 (Marzenia)


olej, płótno / 63,5 x 79,5 cm
sygn. p.g.: JMalczewski 95


Estymacja:
2 000 000 - 2 500 000 zł
440 529 - 550 661 EUR
534 760 - 668 450 USD

Cena sprzedaży:
2 200 000 zł
484 582 EUR
588 236 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 1 czerwca 2021

1 czerwca godz. 19.00
aukcja odbędzie się online

wystawa przedaukcyjna:
14 maja – 1 czerwca
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Licytuj online

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: