22. Jacek Malczewski - Iłża, k. XIX w.

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Jacek Malczewski
    - Malarczyk i Muza, 1895 (Marzenia),

  • Następny

    Następna praca

    Stanisław Ignacy Witkiewicz Witkacy
    - Portret Eugenii Dunin-Borkowskiej, 1931,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Iłża to maleńka malowniczo położona miejscowość nieopodal Radomia z charakterystycznymi ruinami zamku górującymi nad okolicą. Jacek Malczewski znał dobrze to miejsce znajdujące się na jego rodzinnej ziemi radomskiej, nieopodal majątku rodziny Karczewskich w Wielgiem, gdzie jako młody chłopak spędzał dużo czasu. Dlatego też z najwcześniejszym okresem twórczym Malczewskiego wiążą się obrazy ukazujące krajobraz rodzimych miejsc. Oferowany pejzaż „Iłża” należy właśnie do takich przedstawień. Wspaniała, głęboka perspektywa, powietrze i światło tworzą niepowtarzalny nastrój oferowanego pejzażu. Słoneczne światło oświetla je łagodnym, rozproszonym blaskiem, wprowadza do kompozycji charakterystyczny dla artysty klimat liryzmu, zadumy i ukochania ziemi ojczystej, spotykany przede wszystkim w kompozycjach symbolicznych. Pejzaże w twórczości Jacka Malczewskiego stanowią byt sam w sobie i właściwie należy je odczytywać właśnie w oderwaniu od reszty malarskiego dorobku artysty. Zdaje się jakby w pejzaż artysta wsłuchiwał się i chłonął go wszystkimi zmysłami a następnie przelewał na obraz sumę wszystkich odebranych wrażeń. W tym sensie malarstwo krajobrazowe Malczewskiego jest na wskroś poetyckie, odsłania nieznany portretom czy kompozycjom symbolicznym liryczny kawałek duszy artysty. Jak trafnie zauważa Tadeusz Dobrowolski (Nowoczesne malarstwo polskie, 1960, s. 295): „Pejzaże, pojęte w sposób całkowicie odrębny, własny, zawierają wiele zniewalających szczegółów odtworzonych z czułością godną średniowiecznego artysty. Pierwszoplanowe krzewy, trawy, ptaki i drobne żyjątka (np. motyw kałuży w Wiośnie) dowodzą franciszkańskiego niemal umiłowania przyrody i stanowią urocze akcesoria jego sztuki”

Oferowany pejzaż skomponowany jest horyzontalnie. W ramach tego układu odgraniczył artysta wyraźnie poszczególne strefy łąk, rząd wierzb, prawie geometrycznie wykreślone zabudowania wiejskie. Scharakteryzował poszczególne kępy wysokich traw, subtelnie potraktowane a jednak wyraźnie odcinające plan pierwszy od planów dalszych. W ten sposób, używając bardzo prostych środków wyrazu stworzył syntezę polskiego pejzażu, który głęboko odczuwał i rozumiał. Nie wiemy czy omawiany pejzaż artysta malował na żywo czy z pamięci co też mu się niejednokrotnie zdarzało. Jest on realny i bardzo prawdziwy choć w pewnym sensie przywołuje zapis wręcz impresjonistyczny.

Skojarzenia z najlepszymi przykładami twórczości pejzażowej Malczewskiego nasuwają poszczególne elementy formalne i kompozycyjne obrazu: horyzontalne linie, poprzecinane prostopadle delikatnymi smugami traw i rzędem wierzb na dalszym planie, głęboka perspektywa, dużo światła i powietrza oraz gładka faktura malarska, którą tworzą długie smugi farby nakładanej horyzontalnie.

Pejzaż z Iłży to rzadko spotykany u Jacka Malczewskiego motyw i z tego powodu może być przyczynkiem wzbogacającym problem pejzażu w jego twórczości.

Proweniencja

Rzeszów, kolekcja prywatna

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 22

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Iłża, k. XIX w.


olej, tektura / 30 x 56 cm
sygn. p.d.: J. Malczewski 18[…]
na odwrocie odręczny numer 489/26


Estymacja:
80 000 - 100 000 zł
17 622 - 22 027 EUR
21 391 - 26 738 USD

Cena sprzedaży:
65 000 zł*
14 318 EUR
17 380 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 1 czerwca 2021

1 czerwca godz. 19.00
aukcja odbędzie się online

wystawa przedaukcyjna:
14 maja – 1 czerwca
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Licytuj online

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: