9. Jacek Malczewski - Chimera w pracowni artysty, ok 1910

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Jacek Malczewski
    - Portret Wacława Szymanowskiego w pracowni,

  • Następny

    Następna praca

    Stanisław Kamocki
    - Kładka nad potokiem w Zakopanem, ok. 1930,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Pierwsze przedstawienia chimer pojawiają się w malarstwie Jacka Malczewskiego około 1897-99r. W literaturze i sztuce chimera - mityczne zwierzę o głowie lwa, tułowiu kozy i ogonie węża symbolizowało wszelkie kaprysy, dąsy i grymasy. U Malczewskiego chimery nie były może aż tak przerażającymi stworami, bardziej pięknymi, zmysłowymi pół kobietami-pół zwierzętami o potężnych łapach i pazurach, były kusicielkami, symbolami pragnień, ale też nałogów i słabości. Narodziny tego motywu w malarstwie Malczewskiego, znanego już przecież wcześniej w malarstwie światowym, zbiegły się w czasie z pojawieniem się w życiu artysty Marii Balowej, której osoba wywarła wielki wpływ na życie uczuciowe, ale jak wiemy także na całą twórczość mistrza. Mniej więcej do 1910r powstało kilka prac Jacka Malczewskiego silnie akcentujących postać chimery, jako centralnego motywu obrazu, z wyraźnym przesłaniem nadającym jej rolę nadrzędną nad mężczyzną, a szczególnie artystą.

Dość wspomnieć tu prezentowaną niedawno na rynku aukcyjnym część tryptyku Stara Baśń pt. Artysta i chimera z 1906 r, czy pracę Chimera i artysta z 1899 (repr.A.Heydel, Jacek Malczewski. Człowiek i artysta, Kraków 1933, str.175), mogącą stanowić analogię do prezentowanego obrazu, ze względu na bardzo podobną pracownianą scenerię. Te prace, gdzie nawiedzanym przez chimerę mężczyzną jest artysta mają swoje szczególne znaczenie. Są bowiem zapisem procesu twórczego jako zjawiska pięknego, zakładającego udział sił nadprzyrodzonych, ale jednak niezwykle trudnego i co więcej niebezpiecznego, wyniszczającego. Wyraźnie widać dwoistość sytuacji, w której artysta potrzebujący natchnienia i nie mogący bez niego żyć, jest jednocześnie przytłoczony jego siłą. Chimera w prezentowanym obrazie z pięknymi, kobaltowymi, skrzydłami niemal że tłamsi artystę. Układ kompozycyjny w jakim znajduje się z artysta wyraźnie przywodzi na myśl jej dominację, przed którą ten broni się rękami, ale jednocześnie nie robi tego wystarczająco zdecydowanie. Nie wiadomo też czy do końca się broni, czy też chimera zlewa się w jedno z pracą, którą on wykonuje. Najprawdopodobniej sytuacja ma miejsce w pracowni rzeźbiarskiej, a artysta jest w trakcie pracy. Jest w tej scenie pewien imperatyw twórczy, chimera jest jego paliwem i inspiracją, a jednocześnie zajmuje cały rzeźbiarski stół, nie daje przestrzeni, jest absorbująca i władcza. Odbiorca dzieła musi mieć świadomość z czym boryka się twórca. Jacek Malczewski wskazuje na trud, odpowiedzialność, ale i piękno tego co dzieje się za zamkniętymi dla widza drzwiami pracowni. Evviva l’arte! - zdaje się mówić prezentowane dzieło. Mimo wszystko i nade wszystko.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna
Lwów, kolekcja prywatna

Biogram artysty

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych w klasie Jana Matejki i paryskiej École des Beaux-Arts. Urodził się w 1854 roku w Radomiu. Dzieciństwo spędził w rodzinnym wspólnie ze starszą siostrą Bronisławą urodzoną w 1853 r., młodszym bratem Teodorem urodzonym w 1857 r. i młodszą siostrą Heleną urodzoną w 1861 r. W 1865 roku zmarł brat artysty, co zwróciło jego uwagę w stronę mistycyzmu i duchowości. Wydarzenia Powstania Styczniowego były znamienne dla jego przyszłej twórczości. Wychowany w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz kształcony między innymi przez wybitnego literata Alfonsa Dygasińskiego wybitnego pedagoga, uczestnika powstania styczniowego i pisarza pozytywistycznego, Malczewski obierze później wątek patriotyczny za wiodący dla całej swojej twórczości co znajdzie wyraz w obrazach syberyjskich, wielu przedstawieniach Ellenai, ale także licznych symbolach na jego obrazach: kajdanach, jakuckiej czapce, wojskowym szynelu, o którym w przyszłości powie, że był mu wiernym towarzyszem przez całe życie. Już w czasach nauki w gimnazjum Jacek Malczewski poznał Józefa Brandta, który często bywał w Radomiu u swojego wuja Stanisława Lessla. W 1872 r. pokazano Matejce prace młodego Malczewskiego. Jan Matejko skierował list do jego ojca w którym pisał: Rysunki kreślone ręką syna Pańskiego Jacka, zdają się wskazywać i obiecywać niepośledni talent malarski, którego rozwinięcia nie należy może zbyt długo przetrzymywać. Za sprawą tej sugestii w 1873 r. Jacek Malczewski przerwał naukę w gimnazjum i został przyjęty na pierwszy rok studiów w Szkole Sztuk Pięknych. W 1874 r. podczas pobytu w Radomiu namalował swój pierwszy olejny obraz Portret siostry Heleny przy fortepianie. We wczesnym okresie twórczości malował w duchu szkoły Jana Matejki. Były to utrzymane warsztacie akademizmu XIXwiecznego, portrety, sceny rodzajowe i tematy związane z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii).
Od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi. Ponadto malował wiele portretów, głównie w pejzażu, oraz wyjątkowo ważnych dla odczytania postaci tego artysty autoportretów. W 1880 podróżował do Włoch. W latach 1884-1885 jako artysta wziął udział w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Małej Azji. Był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie był przede wszystkim profesorem w Szkole Sztuk Pięknych przekształconej w 1900 roku w Akademię Sztuk Pięknych. Dwukrotnie też mianowany był jej rektorem. Latem 1886 roku na weselu córki profesorostwa Janczewskich artysta poznał Marię Gralewską z którą rok później wziął ślub w kościele Mariackim. Rok później urodziła się im córka Julia, a w 1892 r. Rafał - przyszły malarz. Około 1892 r. i pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości malarza faza dojrzałego symbolizmu z zawsze obecną problematyką losu, ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki. Doświadczenia monachijskie, młodopolska atmosfera Krakowa, a także klimat domu rodzinnego, połączyły się i dojrzały wielkich symbolicznych obrazach MelancholiaBłędne koło. W 1898 r. śmierć matki a jeszcze wcześniej ojca oraz brata odcisnęła mocne, smutne piętno na dziełach Malczewskiego. Refleksja nad życiem, przemijaniem i śmiercią, zostanie uosobiona na obrazach w postaci anioła śmierci – Thanatosa. Około 1900 r. artysta związał się z Marią Balową, która była przez lata największą spośród muz artysty. Miłość ta zaważyła na charakterze twórczości Jacka Malczewskiego, który przedstawiał Marię we wszelkich obliczach - jako dumną Polonię, zwycięską Nike, kuszącą Eurydykę, spokojną Thanathos i zwodniczą chimerę.
Malczewski oprócz pracy na krakowskiej Akademii działał aktywnie w krakowskim środowisku artystyczny i kulturalnym. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, której w 1897 r. był współzałożycielem oraz od 1908 r. do Grupy Zero, z którymi licznie wystawiał. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Pod koniec życia dotknięty ślepotą, zmarł 8 października 1929 r.

Nr katalogowy: 9

Jacek Malczewski (1854 - 1929)
Chimera w pracowni artysty, ok 1910


olej, płótno / 74 x 60 cm
sygn. p.d.: J Malczewski.


Estymacja:
600 000 - 900 000 zł
133 038 - 199 557 EUR
156 250 - 234 375 USD

Cena sprzedaży:
540 000 zł
119 734 EUR
140 625 USD

AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 13 PAŹDZIERNIKA 2020

13 października godz. 19.00
Aukcja odbędzie się online.

Wystawa przedaukcyjna:
23 września - 13 października 2020 r.
ul. Foksal 13/15
Warszawa

Kontakt w sprawie obiektów:

galeria@polswissart.pl
+48 22 629 46 87
+48 22 628 13 67

Zapytaj o obiekt

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: