32. Eligiusz Niewiadomski - Autoportret, 1893

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Wojciech Weiss
    - Martwa natura z książką,

  • Następny

    Następna praca

    Mela Muter
    - Dwie młode kobiety,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Twórczość Eligiusza Niewiadomskiego ewoluowała od naturalizmu, jaki charakteryzuje okres petersburski i paryski, poprzez ekspresyjną, mroczną nastrojowość, doskonale widoczną w pejzażach i niektórych portretach malowanych w okresie do 1910 roku, aż do dekoracyjności i symbolizmu jakimi naznaczona była twórczość ostatnich lat życia artysty. Prace Niewiadomskiego reprezentowały dużą umiejętność warsztatową, która ceniona była przez krytyków i publiczność. Około 1915 roku zaczął stopniowo zarzucać malarstwo skupiając się na dydaktyce i zagadnieniach organizacji życia artystycznego w przyszłej wolnej Polsce.

W 1893 roku Eligiusz Niewiadomski namalował swój autoportret. Był wówczas wysoko ocenianym studentem akademii w Petersburgu, laureatem srebrnych medali i stypendystą uczelni. Zainteresowania malarskie Niewiadomskiego skupiały się w okresie petersburskim na aktach, malował tez szkice pejzaży z Finlandii. Dobrze zaznajomiony z historią malarstwa europejskiego jak również z aktualnymi trendami artysta zręcznie wykorzystywał w swoich kompozycjach zaczerpnięte motywy. W nagrodzonej pracy dyplomowej (1894) znać było wpływy Arnolda Böcklina. W oferowanym autoportrecie Niewiadomski przedstawił siebie siedzącego w fotelu w bliżej nieokreślonej przestrzeni. Zwrócony w kierunku malowanego obrazu, z kasetą farb opartą na krześle, artysta trzyma w prawej dłoni paletę, w lewej zaś pędzel. Jego wzrok skierowany jest na płótno. Fotograficzna w swym ujęciu kompozycja zdumiewa równie fotograficznie oddanymi szczegółami, jak binokle na nosie młodego malarza czy rzeźbione nogi i oparcie fotela. Z drugiej strony całość potraktowana jest lekką plamą barwną, ze swobodą artysty pewnego swoich umiejętności. Szczególnie interesujący jest sposób zastosowania światła, które wydobywa portretowanego z nieokreślonej niczym przestrzeni, w której się znajduje. Z przekazów rodzinnych wiadomo, że Niewiadomski namalował przynajmniej jeszcze jeden swój autoportret, na którym jedna z towarzyszących mu nimf ozdabiała skroń artysty wieńcem z wawrzynu. Ślad po nim jednak zaginął. Oferowany autoportret, utrzymany w bardziej realistycznej konwencji, dowodzi istotnego talentu dwudziestoczteroletniego Niewiadomskiego i rzuca zupełnie nowe światło na odkrywaną dziś na nowo spuściznę tego artysty.  

Osoba Niewiadomskiego jako malarza i krytyka została w znacznej mierze zapomniana i zdeprecjonowana w wyniku politycznego zabójstwa prezydenta. Artystyczny dorobek jego uległ rozproszeniu, częściowo zniszczeniu, a także zupełnie świadomej eliminacji z obiegu wystawienniczego. Opinia o Niewiadomskim jako o politycznym fanatyku przez lata rzutowała na sposób w jaki postrzegano jego twórczość. Oferowany autoportret przywraca ponownie postać tego niezwykłego malarza stanowiąc świadectwo talentu i wrażliwości.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna
Warszawa, kolekcja rodziny artysty
własność artysty

Biogram artysty

Jeżeli istotnie poprzez fale wieków i pokoleń wre ciągła walka i kolejny triumf dwu kierunków, dwu pierwiastków – treści i formy, to niewątpliwie chwila obecna łaknie nade wszystko treści, łaknie życia duchowego, odzwierciedlenia uczuć i nastrojów ludzkości współczesnej.

– Eligiusz Niewiadomski

(Niewiadomski E., Sztuka, w: „Tygodnik Ilustrowany” 1903, nr 10)

 

Malarz, teoretyk sztuki, pedagog. Artysta, który w historii zapisał się jako zabójca prezydenta RP Gabriela Narutowicza. Urodził się w Warszawie w 1869 roku. Edukację artystyczną rozpoczął w rodzinnym mieście w Szkole Rysunkowej u Wojciecha Gersona. Kontynuował naukę w Petersburgu na tamtejszej akademii. Był uważany za bardzo zdolnego ucznia, czego dowodem były liczne medale, które otrzymał podczas studiów. W tamtym okresie był pod wpływem twórczości Arnolda Böcklina, czego dowodem był jego obraz dyplomowy „Centaury w lesie”, za który otrzymał tytuł artysty I stopnia, wielki złoty medal, nagrodę na wystawie konkursowej uczniów oraz złoty medal na wystawie TZSP w Warszawie. Podczas swojego pobytu w Petersburgu był prezesem polskiej organizacji studenckiej. W latach 1895-1896 kształcił się w Paryżu. Malował wtedy pejzaże z Bretanii, widoki Montmartre’u oraz portrety i studia modeli. Po powrocie do kraju współpracował z czasopismami (m.in. Wędrowiec, Ziarno, Tygodnik Ilustrowany i z wieloma innymi) tworząc dla nich ilustracje oraz recenzje. W 1899 roku, pomimo niechęci do instytucji i sztuki tam reprezentowanej, wszedł do zarządu TZSP. Niewiadomski rozwijał się jako historyk sztuki oraz popularyzator sztuki dawnej i nowej pisząc wiele tekstów, które były publikowane w książkach i albumach m.in. w: Sztuka Polska. Malarstwo. Peinture. L’art. polonais, Lwów 1903 czy Bolesław Biegas. Sculpteur et peintre, Paryż 1906. Swoją pedagogiczną ścieżkę rozpoczął w 1897 roku, zakładając własną szkołę malarstwa, a następnie od 1898 roku był wykładowcą rysunku w Instytucie Politechnicznym w Warszawie. Niestety droga ta została przerwana w 1902 roku po kilkumiesięcznej nieobecności Niewiadomskiego spowodowanej aresztowaniem za przemyt nielegalnych wydawnictw narodowych. Od 1897 roku artysta był zaangażowany w Ligę Narodową. Niewiadomski przyczynił się do rozwoju Szkoły Sztuk Pięknych, zapraszając do współpracy znanych artystów m.in.: Kazimierza Stabrowskiego czy Ferdynanda Ruszczyca. Sam wykładał tam historię sztuki do 1918 roku. Następnie został radcą w Ministerstwie Kultury i Sztuki gdzie zajmował się przede wszystkim szkolnictwem artystycznym. Do wybuchu I wojny światowej w jego malarstwie pojawiały się portrety, kompozycje o tematyce symboliczno-religijnej oraz pejzaże. W 1908 roku wykonał kurtynę dla amatorskiego teatru w Rychwale. W tym samym czasie zainteresował się polichromią kościelną oraz witrażem czego efektem były jego realizacje w kościele parafialnym Św. Bartłomieja w Koninie. W okresie wojny wstąpił do organizacji sanitarnych. Zgłosił się tam ochotniczo. W tamtym okresie uczył w prywatnych pensjach i wykładał w Towarzystwie Kursów Naukowych, zarzucając powoli praktykę artystyczną. W 1920 roku ochotniczo przeszedł do czynnej służby pierwszoliniowej jako szeregowiec 5 Pułku Piechoty Legionów III Kompanii Zapasowej w Chełmnie i został wysłany na front. Po nastaniu pokoju Niewiadomski powrócił do pracy w Ministerstwie Kultury i Sztuki jednak niedługo po tym podał się do dymisji i poświęcił się pisaniu książek związanych z historią sztuki. W 1922 roku 16 grudnia Niewiadomski dokonał zamachu na prezydenta RP Gabriela Narutowicza. Artysta zastrzelił polityka podczas jego wizyty w Galerii Zachęta. Niewiadomski został skazany na rozstrzelanie przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Egzekucja odbyła się 31.01.1923 r. Podczas ostatnich tygodni życia artysta ukończył podręcznik Malarstwo Polskie XIX i XX w. Desperacki czyn, jakiego się dopuścił Niewiadomski, przysłonił jego twórczość artystyczną, publicystyczną oraz jego dokonania pedagogiczne. Polityczny fanatyzm malarza odbił się na późniejszej interpretacji pozostawionej przez niego spuścizny.

Nr katalogowy: 32

Eligiusz Niewiadomski (1869 - 1923)
Autoportret, 1893


olej, tektura / 52 x 37,5 cm
sygn. l.g: Niewiadomski VII 1893 Wołyń


Estymacja:
30 000 - 40 000 zł
6 438 - 8 584 EUR
7 282 - 9 709 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 7 grudnia 2021

7 grudnia 2021 godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

wystawa przedaukcyjna:
19 listopada – 7 grudnia 2021 r.
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa czynna:
od poniedziałku do piątku w godzinach 11-18
oraz w soboty i niedziele w godzinach 11-15

Licytuj online

ZLECENIE LICYTACJI

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: