37. Mojżesz Kisling - Młoda brunetka o niebieskich oczach (Brune Aux Yeux Bleus), 1924

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Mojżesz Kisling
    - Bukiet kwiatów w wazonie (Grand bouquet varié), 1949,

  • Następny

    Następna praca

    Mojżesz Kisling
    - Port w Lizbonie, 1940,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Kisling swój stosunek uczuciowy wypisuje wprost, płynną i subtelną kaligrafią uczuć: konturem, który obejmuje i określa każdy kształt żywy, każdą formę i dyskretny jej kierunek. (…) Jest to linia platoników Renesansu, którzy konturem cielesnym, żywym w każdym milimetrze, obrysowywali „absolutną ideę” postaci.

– Henryk Weber (Weber H., Mojżesz Kisling, w: „Nowy Dziennik” nr z 22 II (1932), s. 8.)

 

Portrety i akty pozostają najważniejszym zakresem twórczości Kislinga. Malował przede wszystkim wizerunki kobiet, rzadziej mężczyzn czy dzieci. Spośród kilkudziesięciu znanych portretów można wyróżnić te w typie rodzajowym, np. „Rzymianka” (1921). W innych Kisling ubierał młode kobiety w stroje ludowe lub okrywał je ludową chustą. Tak było w „Portrecie Polki” (1928), w którym kwiecista chusta narzucona na sukienkę identyfikowała narodowość kobiety. Czasem strój artysta dopełniał azjatycką lub latynoską urodą, jak w „Jawajce” (1925) czy „Meksykance” (1927). W portretach kobiet stosował bogate efekty deseni tkanin i faktur malarskich („Kobieta w sukni w niebieskie kropki”, 1926), wprowadzał stylizowane linearne formy do kompozycji, czasem umieszczał postaci na tle pejzażu. Gatunek portretu był – obok aktu – ulubioną formą wypowiedzi Kislinga. Malowane przez niego wizerunki cieszyły się niesłabnącym uznaniem zarówno w Paryżu lat 20. i 30., jak i w Ameryce, w której spędził czas II wojny światowej.

Portret, który mamy przyjemność dziś zaprezentować, namalował Kisling w 1924 roku. Był to czas intensywny, naznaczony narodzinami jego dwóch synów oraz licznymi podróżami. Życie osobiste i zawodowe stało się wówczas bardziej ustabilizowane. Liczni przyjaciele gromadzili się na spotkaniach odbywających się w każdą środę w domu Kislingów, a sam artysta codziennie, od najwcześniejszych godzin, pracował w swoim studio. Każdy obraz, czy to portret, pejzaż, bukiet czy martwa natura, nył starannie i szczegółowo przygotowywany. Każdy z nich znajdywał też błyskawicznie swojego nabywcę.

Portrety, które Kisling malował przez całą swoją karierę, mają szczególne miejsce w twórczości artysty. Naznaczone mocno zindywidualizowanym stylem, są dzięki niemu natychmiastowo rozpoznawalne. Tło jest najczęściej neutralne, niektóre kompozycje są ozdobione delikatną koronką lub wzorzystą tkaniną, ale główny nacisk Kisling kładzie na poszukiwanie czystości i światła w twarzach portretowanych postaci, oraz na starannym doborze stosowanych kolorów.

Właśnie w owej wysublimowanej prostocie „Portretu młodej brunetki o niebieskich oczach” tkwi finezja i siła malarstwa Mojżesza Kislinga. Jeśli przyjrzymy się szczegółowo potraktowaniu grzywki modelki w obrazie, to właśnie to odczujemy: linia jest spontaniczna, a jednocześnie tak delikatna i precyzyjna, dynamiczna i elegancka. Akcent położony jest, jak zawsze, na spojrzenie, które wyraża zarówno pewną melancholię, jak i chęć wydobycia przez artystę piękna kobiety i jej własnej osobowości. Podobnie jak w pracach Modiglianiego, owo spojrzenie oczu wyrażone malarskim językiem Kislinga jest cechą charakterystyczną wszystkich portretów jego autorstwa: duże migdałowe oczy, które nigdy nie patrzą bezpośrednio na widza, ale też nie ignorują go całkowicie. Spojrzenie, które jest nieco zagubione, a jednak tak bardzo obecne.

Delikatność odnajdujemy również w rysach twarzy, nos i usta ledwie zarysowane, tak lekko podkreślone odrobiną kolorowej nuty. A tło, które na pierwszy rzut oka wydaje się niemalże nie istnieć, jest w rzeczywistości umiejętną harmonią chłodnych barw i delikatnych przezroczystości, które uwypuklają światło emanujące ze skóry modelki i opromieniające całą przestrzeń płótna.

Twórczość Kislinga jest bardzo osobistą syntezą różnych ruchów malarskich jego czasów. Odnajdujemy w niej neoklasycyzm, śmiałe kolory fowistów, wolumetryczną teorię Cézanne'a, kubizm Picassa i Braque'a, naiwność Douanier-Rousseau czy melancholię charakterystyczną dla malarstwa żydowskiego. Kislinga interesowała zarówno wierność tradycji jak i poszukiwanie nowoczesności, a przy tym posłuszny był własnemu, głęboko zakorzenionemu temperamentowi i za wszelką cenę starał się pozostać sobą. Stworzył wyrafinowany realizm poprzez stylizację i syntezę własnych form, mocny i precyzyjny rysunek prowadzący do sztuki figuratywnej o prostych i czystych liniach, w której starał się przede wszystkim oddać życie wewnętrzne swoich modeli, ale w której zawsze prześwituje jego własna wrodzona wesołość zabarwiona melancholią. "Nie robię portretów psychologicznych, ale staram się poprzez atmosferę, kostium, zewnętrzny aspekt ciała, intensywne życie oczu czy dłoni, umieścić moich bohaterów w ich aktualnej egzystencji" – mawiał artysta (Troyat H., Kisling, oprac. Jean Kisling, 1982, s. 18). Niewątpliwie owe starania przyniosły Kislingowi uznanie i sukces. Jego malarstwo, siedemdziesiąt lat od śmierci twórcy, cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem a portrety należą do gatunku najbardziej poszukiwanych obrazów. Po jego śmierci Henri Matisse napisał: „Kisling, odważny chłopak, który nie bał się pracować w niemodny sposób. (…) Jest jednym z największych portrecistów swoich czasów” (Lambert J., Kisling. Prince de Montaparnasse, wyd. Les Éditions de Paris, Paryż 2011, s. 87).

Proweniencja

Cannes, Galerie Hurtebize
Francja, kolekcja prywatna
Artcurial, aukcja 28.03.2013, poz. 496
Francja, kolekcja prywatna

Wystawiany

Paryż, La Biennale, 26 listopada - 5 grudnia 2021

Reprodukowany

Kisling J., Dutourd J., Kisling, tom III, 1995, s. 132

Biogram artysty

Kisling był stałym bywalcem w kawiarniach, był wesoły, rubaszny, przyjacielski i łatwy w obejściu. Wystawiał dużo, miewał indywidualne wystawy, rozgłos i powodzenie. Malarstwo jego, robione z dużym temperamentem, sugestywne, choć może trochę błyskotliwe, o silnych zestawieniach kolorów, tkwiło wyraźnie w atmosferze ówczesnego Paryża i założeń École do Paris.

– Eugeniusz Geppert

 

Mojżesz Kisling urodził się w 1891 roku w żydowskiej rodzinie mieszkającej na krakowskim Kazimierzu. Początkowym zamiarem młodego Mojżesza było odbycie studiów technicznych na politechnice. Jednak w trakcie trwania szkoły realnej, przygotowującej do zdania egzaminów wstępnych, chłopak porzucił ten pomysł i w zamian zapisał się do Akademii Sztuk Pięknych. Jesienią 1907 roku rozpoczął studia artystyczne jako tzw. student nadzwyczajny. Przez cztery kolejne lata doskonalił swoje umiejętności artystyczne, ucząc się pod kierunkiem Józefa Pankiewicza. To właśnie on wskazał Kislingowi dalszą drogę artystyczną: „Nie ma niczego poza Paryżem. Wszystko – idee, ludzie, wizje malarstwa dla nadciągającego wieku – wszystko można znaleźć tylko w Paryżu. Dla mnie jest już trochę za późno. Wiek, rodzina, przyzwyczajenia. Lecz ty – ty masz talent, młodość siłę i odwagę”.

Kislinga przybył do Paryża latem 1911 roku. W podróży towarzyszył mu Szymon Mondzain, który już od dwóch lat tworzył i mieszkał we Francji. Pierwszym paryskim lokum Kislinga była mansarda hotelu na rue des Beaux-Arts, a następnie Montmartre w słynnym „Bete-aux-Lavoir” (kamienicy, w której pokoje wynajęło wielu ówczesnych artystów), gdzie objął pracownię po fowiście Keesie von Dongenie i Juanie Grisie. W 1912 roku uczył się pod kierunkiem Eugeniusza Zaka w Academie La Palette. W jego atelier spotykało się wielu artystów z kręgu École de Paris, m.in. Leopold Gottlieb, Szymon Mondzain, Henryk Epstein, Marc Chagall i Amadeo Modigliani. Do grona jego najbliższych przyjaciół należał Tadeusz Makowski. W kawiarniach, jak „La Rotonde”, poznał wielu znanych światowych artystów – Pabla Picassa, Georges'a Braque'a czy Juana Grisa.

Kisling był bardzo popularną postacią Montparnasse'u: „Był towarzyski i uczynny, ubrany zazwyczaj w granatowy kombinezon mechanika. Żywo uczestniczył w balach, maskaradach i artystycznych dyskusjach w kawiarniach. Określany mianem księcia Montparnasse'u stał się żywą legendą paryskiej bohemy”. Przyjaźnił się z Leopoldem Gottliebem o czym świadczy dedykacja na jednym z pierwszych obrazów namalowanych w Paryżu: „Kochanemu Poldkowi M. Kisling”. Po krótkim czasie ich relacja uległa jednak zmianie. Dwudziestoletni wówczas Kisling posprzeczał się z trzydziestopięcioletnim przyjacielem. Ich spór miał rozstrzygnąć pojedynek przy użyciu szabel. Pierre Sichel (autor biografii o Modiglianim) opisuje pojedynek jako „najgłośniejsze wydarzenie wczesnego lata” 1914 roku. Potyczka odbyła się o świcie przed obiektywami kamer w Parc de Princes, w głębi Lasku Bulońskiego. W roli sekundanta Kislinga wystąpił znany malarz Diego Rivera. „Szable były tępe, ciężkie, bezpieczniejsze niż pistolety. Honorowi stało się za dość, skrzyżowało się żelazo i polała się krew. Kisling został lekko draśnięty w nos. Podobno plaster nalepił celowo tak, żeby nie całkiem zaklejał skrzepłą krew”. Po pojedynku artysta wkroczył tryumfalnie do kawiarni „Rotonde”, gdzie był gwiazdą pośród ubawionych aferą przyjaciół, „oblewających” pojedynek. „Nazajutrz wieczorem został wyświetlony film, który przydał uczestnikom rozgłosu, a jednocześnie świadczył, że panowie artyści bili się nie na żarty (...)”.

Wybuch I wojny światowej zastał artystę w Holandii, skąd ten szybko wrócił do Paryża, by wstąpić do Legii Cudzoziemskiej. Ranny w 1915 roku w bitwie pod Carency nad Sommą musiał odbyć rekonwalescencję. W zamian za udział w walce i oddanie, zostało mu przyznane obywatelstwo francuskie, dzięki któremu mógł później powrócić na Montparnasse.

Przez krytyków Kisling uznawany jest za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli Szkoły Paryskiej. Na jego twórczość wpływ miała sztuka Paula Cézanne’a, ale i kontakty z kubistami, które sprawiły, że jego pejzaże tworzone na południu Francji nabrały geometryzującej stylistyki znanej z obrazów Pabla Picassa i Georges’a Braque’a. Po 1917 roku tworzył eklektyczne krajobrazy stosując ostre, konkretne barwy zestawione na zasadzie kontrastów. Od wczesnych lat dwudziestych dał się poznać jako portrecista i malarz kobiecych aktów. Na lata 1917-1940 przypadają największe sukcesy artysty. Indywidualne prezentacje jego prac organizowały różne paryskie galerie, m.in. Druet, Guillaume, Bernheim, Carmine, Girard i Drouant-David. Jego malarstwo było eksponowane także w Carnegie Institute w Pittsburghu, Leicester Gallery i Redfern Gallery w Londynie, w Marsylii i Los Angeles. Swoje obrazy pokazywał ponadto w Sztokholmie i Oslo, na Biennale w Wenecji oraz w monachijskich galeriach Goltza i Thannhausera. Uczestniczył w I Międzynarodowej Wystawie Nowej Sztuki w Düsseldorfie, w Salonie Jesiennym Berlińskiej Secesji i Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Dreźnie. Artysta brał udział w pokazach sztuki polskiej w Paryżu i Brukseli. W Polsce wystawiał z Ekspresjonistami Polskimi oraz uczniami Pankiewicza. Był członkiem Związku Zawodowego Malarzy i Rzeźbiarzy Polskich w Paryżu założonego w 1922 roku. Przyjacielskie stosunki utrzymywał z prezesem
ZZMRP – Józefem Pankiewiczem, któremu ofiarował w 1928 roku album własnych dzieł opatrzony dedykacją: „Drogiemu Profesorowi mojemu, któremu wszystko zawdzięczam”. Odbył liczne
podróże do Holandii, Anglii i Włoch; często przebywał w Prowansji, której pejzaż stanowił dla niego
nieustające wyzwanie artystyczne.

Nr katalogowy: 37

Mojżesz Kisling (1891 - 1953)
Młoda brunetka o niebieskich oczach (Brune Aux Yeux Bleus), 1924


olej, płótno / 65 x 50 cm
sygn. p.g.: Kisling
(do obiektu dołączono certyfikaty autentyczności podpisane przez Jeana Kislinga oraz Marka Ottaviego)


Estymacja:
600 000 - 700 000 zł ●
132 159 - 154 186 EUR
150 000 - 175 000 USD

Cena sprzedaży:
620 000 zł
136 564 EUR
155 000 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 15 marca 2022

15 marca 2022 godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

wystawa przedaukcyjna:
23 luty – 15 marca 2022 r.
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa czynna:
pn-pt: 11:00 - 18:00
sob-nd: 11:00 - 15:00

ZLECENIE LICYTACJI

Licytuj online

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: