24. Stanisław Ignacy Witkiewicz - Portret Ottona Fedorowicza, 1938

  • Poprzedni

    Poprzednia praca

    Stefan Norblin
    - Mgła, lata 20. XX w.,

  • Następny

    Następna praca

    Zofia Stryjeńska
    - Latko. Powitanie wiosny,

wszystkie obiekty

Opis obiektu

Otto Fedorowicz był bratem Józefa, zakopiańskiego meteorologa, zwanego „Pimkiem”, który w wolnych chwilach występował też w sztukach Witkacego wystawianych w amatorskim Teatrze Formistycznym, w Sali „Morskiego Oka” przy Krupówkach (np. jako Ryszard III w Nowym Wyzwoleniu).

Artysta przyjaźnił się z całą rodziną Fedorowiczów, wszyscy jej członkowie mieli po kilka portretów wykonanych przez Firmę Portretową „S.I.Witkiewicz”. Wizerunek Ottona Fedorowicza nosi oznaczenie typu B, co według Regulaminu Firmy zakładało „rodzaj bardziej charakterystyczny, jednak bez cienia karykatury […] stosunek do modela obiektywny”. Równi się on jednak od większości tego rodzaju portretów większą wyrazistością opracowania modela , jaskrawymi barwami a zwłaszcza egzotycznym tłem pejzażowym ze zwisającymi u góry wielkimi czerwonymi owocami. Zabawny napis w języku rosyjskim zapisanym fonetycznie sugeruje, że Witkacy także dla Ottona przewidział jakąś rolę do odegrania w wymyślanym – być może – w trakcie wykonywania portretu, dramacie. Sztuki teatralne Witkacego roiły się bowiem od fantastycznych postaci arystokratów i wojskowych oraz marynarzy, często artysta wymyślał naprędce dramatis personae podczas portretowania różnych osób należących do bliskiego kręgu jego znajomych. Adnotacje przy sygnaturze artysty informują, że w czasie seansu portretowego Witkacy pił herbatę (skrót „herb.”) oraz palił papierosy („P chw.[ilowo]”) w trakcie dłuższego okresu abstynencji nikotynowej. Artysta zamieszczał na portretach takie informacje, gdyż słusznie uważał, że wszelkie spożywane przezeń substancje mają wpływ na postrzeganie przezeń rzeczywistości, a co za tym idzie – także proces twórczy. Portret uczestniczył w wystawie okolicznościowej zorganizowanej przez Teatr Witkacego w Zakopanem w dniach od 13 do 19 IVI988 roku z okazji sprowadzenia do Polski szczątków artysty z Jezior na Polesiu, gdzie Witkacy popełnił samobójstwo 19 września 1939 roku i tam został pochowany. Jak okazało się później – omyłkowo przywieziono wtedy i pochowano na cmentarzu zakopiańskim szczątki młodej kobiety.

Proweniencja

Warszawa, kolekcja prywatna

Wystawiany

Zakopane, wystawa okolicznościowa zorganizowana przez Teatr Witkacego, 13 – 19 kwietnia 1988.

Reprodukowany

Jakimowicz I., Żakiewicz A., Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939. Katalog dzieł malarskich, wyd. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1990, poz. S I 50 (jako „Portret męski”)

Biogram artysty

Stanisław Ignacy Witkiewicz -Witkacy- był pisarzem, dramaturgiem, grafikiem, karykaturzystą, malarzem i przede wszystkim portrecistą. To jeden z czołowych przedstawicieli polskiej sztuki początku XX wieku, syn malarza i twórcy stylu zakopiańskiego Stanisława Witkiewicza. Ojciec był zdania, że tradycyjne szkolnictwo jest ograniczające, dlatego małego Stasia uczyli w domu nauczyciele pozwalający mu na samodzielne rozwijanie zainteresowań. Z jednej strony otrzymał on wykształcenie rozległe, z drugiej zaś niesystematyczne. Stało się to w dorosłym życiu artysty przyczynkiem do kąśliwych uwag zarzucających mu brak dyscypliny w logicznym formułowaniu poglądów. W trybie przyśpieszonym skończył kurs oficerski i we wrześniu 1915 roku odkomenderowano go na front w stopniu podchorążego. Został dowódcą czwartej kompanii, a w uznaniu zasług w lipcu 1916 roku mianowano go podporucznikiem elitarnej Lejb-Gwardii Pułku Pawłowskiego. W tym samym miesiącu Witkacy został ciężko ranny podczas bitwy koło wsi Witoneż w zachodniej części Ukrainy (wśród przeciwników armii rosyjskiej były tam oddziały Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego). Na front już nie powrócił. Zwolniony z wojska pod koniec 1917 roku był świadkiem rewolucji październikowej. Zdaniem części badaczy brał w niej udział i nawet został przez żołnierzy wybrany komisarzem politycznym, choć brak na to dowodów. Sam Witkacy, powściągliwy w udzielaniu informacji o rosyjskich doświadczeniach w tamtych latach, napomykał, że wśród pułkowych oficerów był jedynym, który podkomendnych nie karał cieleśnie.

Swój kunszt artystyczny młody Witkiewicz rozwijał  w krakowskiej ASP w pracowni samego Józefa Mehoffera. Podobnie jak ojciec Stanisław Ignacy był nie tylko artystą, ale i teoretykiem – autorem m.in. teorii Czystej Formy, wedle której sztuka nie powinna naśladować rzeczywistości, lecz budzić uczucia metafizyczne a poszczególne elementy dzieła powinny być skomponowane w taki sposób, aby jego struktura umożliwiła jednostce zaznanie „metafizycznej dziwności”.

Witkacy dość szybko jednak zrezygnował z malarstwa by od 1925 roku poświęcić się całkowicie sztuce portretowej. Jego teorie nie zostały przyjęte ze zrozumieniem przez środowisko artystyczne, czuł się w związku z tym wypchnięty poza jego margines i rozgoryczony. Dał temu wyraz w powieści „Pożegnanie jesieni” (1925) pisząc: „Minęły czasy metafizycznej absolutności sztuki. Sztuka była dawniej jeśli nie czymś świętym, to w każdym razie „świętawym” – zły duch wcielał się w ludzi czynu. Dziś nie ma w kogo – resztki indywidualizmu życiowego to czysta komedia – istnieje tylko zorganizowana masa i jej słudzy. Od biedy zły duch przeniósł się w sferę sztuki i wciela się dziś w zdegenerowanych, perwersyjnych artystów. Ale ci nikomu już nie zaszkodzą ani pomogą: istnieją dla zabawy ginących odpadków burżuazyjnej kultury”. Publikował również artykuły, polemizował z poglądami współczesnych filozofów, pisał tzw. główniak "Zagadnienie psychofizyczne", ostrzegał, że "zanik uczuć metafizycznych prowadzi do rozwydrzenia form artystycznych, które jest końcem sztuki w ogóle na naszej planecie". We wrześniu 1936 roku wygłosił referat na Kongresie Filozoficznym w Krakowie. Rok później gościł w Polsce zaprzyjaźnionego z nim niemieckiego filozofa Hansa Corneliusa.W tym samym roku zrezygnował zupełnie z malarstwa sztalugowego i założył Firmę Portretową „S.I.Witkiewicz”. Dla swoich klientów opracował szczegółowy Regulamin. Portrety malowane pastelami i kredkami na papierze podlegały surowej typologii. Nierzadko powstawały pod wpływem silnie odurzających leków, alkoholu i narkotyków a sam artysta dokumentował swój stan firmując prace specjalnym autorskim kodem. Różnorodność portretów stworzonych przez Witkacego jest ogromna. Fantazja i poczucie humoru z jakimi operował artysta powodują iż każdy z nich jest wyjątkowy. Działalność portretowa ekscentrycznego artysty jakim niewątpliwie był Stanisław Ignacy Witkiewicz przyniosła mu sławę i uznanie i zaliczana jest do jednego z najdłużej trwających cyklów malarskich w historii polskiej sztuki nowoczesnej. 

W latach 30. stworzył Witkacy serię portretów w typach B i E (bądź mieszanych B+E) charakteryzujących się realizmem niemalże fotograficznym. Ze szczególną emfazą potraktowane są oczy modeli zarówno dorosłych jak i dzieci. Widoczne jest to w oferowanym Portrecie, który skupia w sobie wszystkie charakterystyczne dla tego gatunku cechy – postać chłopca wykonana pewną szybką kreską usadzona jest – zwyczajem artysty – za stołem, na którym leży talerz z owocami. I, mimo że – jak sam przyznawał – Witkacy nie przepadał za portretowaniem małych modeli z racji na ich ruchliwość i niecierpliwość w pozowaniu, prezentowana praca urzeka pogłębioną analizą psychologiczną małego modela wyrażoną w przenikliwym spojrzeniu dużych niebieskich oczu.

Stanisław Ignacy Witkiewicz zmarł 18 września 1939 we wsi Jeziory na Polesiu, śmiercią samobójczą - na wieść o zbrojnej napaści Armii Czerwonej na Polskę – (dziś  teren Ukrainy).

Nr katalogowy: 24

Stanisław Ignacy Witkiewicz(Witkacy) (1885 - 1939)
Portret Ottona Fedorowicza, 1938


pastel, węgiel, papier / 67 x 47 cm (w świetle oprawy)
sygn. u dołu: +herb NP. chw. + P. chw. (T.B.) Witkacy 24/IV 1938 „Wy nie zabywajtie czto wy zdjes – nie Wielikij Kniaź no lejtienant flota Admiral „Makaram de Wiks. Kinyła”
(do obiektu dołączono ekspertyzę Anny Żakiewicz z marca 2015 roku)


Estymacja:
250 000 - 350 000 zł
53 649 - 75 108 EUR
60 680 - 84 952 USD

Cena sprzedaży:
380 000 zł
81 546 EUR
92 234 USD

Aukcja Dzieł Sztuki 7 grudnia 2021

7 grudnia 2021 godz. 19.00
Dom Aukcyjny Polswiss Art
ul. Wiejska 20, Warszawa

wystawa przedaukcyjna:
19 listopada – 7 grudnia 2021 r.
Galeria Domu Aukcyjnego
ul. Wiejska 20, Warszawa

Wystawa czynna:
od poniedziałku do piątku w godzinach 11-18
oraz w soboty i niedziele w godzinach 11-15

Zapytaj o obiekt   

Newsletter

Zapisując się na newsletter Domu Aukcyjnego Polswiss Art otrzymujesz: